پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 13 3 1998 03 21 جامعه مدنی , جامعه اطلاعاتی, جامعه اسلامی 33 52 698815 FA حمیدمولانا Journal Article 2022 12 10  مفهوم جامعه مدنی, به مثابه یک چارچوب فکری برای توصیف توسعه در جوامع نوین اروپایی و دیگر کشورهای صنعتی, سخن غالب در اندیشه های فلسفی و جامعه شناختی از قرن نوزدهم به بعد بوده است (کین 1988a و 1988b) مثلاً “هگل” اظهار کرد که مفهوم “کشور” شامل ارتباط مطلوب عناصر جامعه است و دغدغه های عمده اعضای جامعه را در خود انباشته دارد. اما جامعه مدنی شامل دنیای آزاد فردی و علایق و فعالیتهای گروهی است و وحدت میان این دو مفهوم سرانجام از طریق مؤسسات گوناگون صورت واقع خواهد گرفت (فریدریش 1953؛ هگل 1942). https://jipm.irandoc.ac.ir/article_698815_24f60fa14596604df2ab4b6055ac9a7f.pdf