پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Service Personalization in Digital Libraries: A Systematic Review of Research Trends, Techniques, and Future Directions تحلیل نظام‌مند مطالعات شخصی‌سازی خدمات در کتابخانه‌های دیجیتال: روندها، چالش‌ها و چشم‌انداز 732986 10.22034/jipm.2025.2072583.2102 FA حسین ادبی فیروزجاه دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان 0000-0002-7707-3959 میترا پشوتنی زاده گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان مهرداد چشمه‌سهرابی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان 0000-0003-1856-4210 مهدی علیپورحافظی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی 0000-0002-3113-9887 Journal Article 2025 09 23 Delivering services in digital libraries must align with users’ preferences, needs, and feedback. In this context, service personalization plays a pivotal role in enhancing user satisfaction and maximizing the utilization of digital library capacities. This study aims to systematically review the existing research on service personalization in digital libraries to identify key developments, research gaps, and future directions.<br>Employing a qualitative approach, the study follows the systematic review framework proposed by Kitchenham and Charters (2007). A total of 67 sources—including journal articles, conference papers, and master’s and doctoral theses—were identified and analyzed.<br>Findings reveal that the research landscape can be categorized into three main dimensions and nineteen subcategories: (1) user-centric services (including user profiles, user modeling and privacy, user behavior, collaborative environments, personal information spaces, contextual interoperability, user context awareness, user services, information security, cognitive styles, access methods, and “My Library” features); (2) types of personalization (covering personalization processes, indicators and methods, personalized search and results, recommender systems, and filtering); and (3) applied techniques and technologies (such as data mining, intelligent technologies, big data, and cloud computing). Among these, recommender systems received the most attention.<br>The evolution of research in this domain reflects a transition from foundational digital library infrastructure to advanced intelligent personalization, encompassing AI-driven behavior prediction, interest recognition, automated analysis, and customized service delivery. Despite notable progress, the study highlights the need for innovative and diverse research to address emerging challenges and technological shifts. ارائه خدمات در کتابخانه‌های دیجیتال باید متناسب با علایق، نیازها و بازخوردهای کاربران باشد. در این میان، شخصی‌سازی خدمات نقش مهمی در ارتقای رضایت کاربران و بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های کتابخانه‌های دیجیتال ایفا می‌کند. <br>پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام‌مند مطالعات مرتبط با شخصی‌سازی خدمات در کتابخانه‌های دیجیتال، به روش مرور نظام‌مند و با بهره‌گیری از چارچوب کیچنهایم و چارترز (2007) انجام شده است. در این راستا، ۶۷ منبع شامل مقالات علمی، کنفرانسی و پایان‌نامه‌ها تحلیل شدند.<br>یافته‌ها نشان دادند که مطالعات این حوزه در سه بعد اصلی شامل «کاربرمحور بودن خدمات»، «انواع شخصی‌سازی» و «تکنیک‌ها و فناوری‌های کاربردی» و در مجموع ۱۹ مقوله فرعی قابل طبقه‌بندی‌اند. بیشترین تمرکز پژوهش‌ها بر «نظام‌های توصیه‌گر» بوده است. همچنین، روش‌های مروری و تجربی بیشترین سهم را در میان روش‌های پژوهشی داشته‌اند. تحلیل روند تحول پژوهش‌ها نشان می‌دهد که کتابخانه‌های دیجیتال از مراحل اولیه دیجیتالی‌سازی تا بهره‌گیری از هوش مصنوعی و توسعه شخصی‌سازی هوشمند پیش رفته‌اند. <br>نتایج این مطالعه بیانگر آن است که با وجود پیشرفت‌های قابل توجه، همچنان نیاز به پژوهش‌های نوآورانه و متنوع در زمینه شخصی‌سازی خدمات در کتابخانه‌های دیجیتال وجود دارد. https://jipm.irandoc.ac.ir/article_732986_f68069679bad38443287cea9d2c455cb.pdf