پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Context and Meaning in Information Retrieval: Emphasis on Mother Tongueبافت و معنا در بازیابی اطلاعات: با تاکید بر زبان مادری12469957210.35050/JIPM010.2019.063FAیعقوبنوروزیدانشگاه قم0000-0003-3030-7647Journal Article20221210: Language allows us to communicate, and almost all living things have this ability. However, regarding human beings, in addition to the role of communication, it has other roles. The purpose of this study was to express the role and importance of language with an emphasis on the mother tongue in the formation of search vocabulary in information retrieval based on the subjective meanings of individuals and the content of the search.
This paper is a theoretical research. In compiling this article and as a first step, with using library and overview method the identification of relevant resources and some basic theories in the domain of language was essential. Therefore, keywords such as information retrieval, mother tongue, context and meaning, information and language, and similar items were searched on the Web and other related databases. Finally, after identifying and accessing quality and relevant resources, we tried to analyze the concept of language in information retrieval with an emphasis on mother tongue and its related concepts were analyzed.
Based on what can be inferred from this paper, the concepts first develop in the mind (that is, mental conceptualization), and then the concepts formed in the mind become linguistic expressions (representations or lexical expressions). Therefore, when searching for data retrieval, the users initially construct concepts in their minds as a search term, then create the most appropriate words in the search field and insert them in a database to come up with the "most relevant" results. This is the case for someone whose mental concepts and established concepts (the objective ones) are similar to one another and can lead to better results if the formation is based upon the mother tongue. Because in this state, there exists a direct relationship between mind and expression, better mental contexts or spaces will be formed.
Language as the interface between user's information needs and information system relies on the mental patterns that humans receive through their learning, and these patterns are usually formed with learning of the first language (the mother tongue). Therefore, many of our experiences are based on the concepts that form in our minds and are expressed in terms of language, and this can often happen when information retrieval occurs. Paying due and sufficient attention to this category can help improve the design of information retrieval systemsزبان به ما امکان برقراری ارتباط میدهد و تقریباً همه موجودات زنده دارای این توانایی هستند. اما زبان در رابطه با انسان علاوه بر نقش ارتباطی، دارای نقشهای دیگری نیز هست. هدف از این مطالعه بیان نقش و اهمیت زبان با تأکید بر زبان مادری در شکلگیری واژگان جستوجو در بازیابی اطلاعات مبتنی بر معانی ذهنی افراد، بافت و محتوای مورد جستوجوست. مقاله حاضر یک پژوهش نظری است. در تدوین این مقاله، و بهعنوان گام نخست، به روش کتابخانهای و مروری، شناسایی منابع مرتبط و برخی نظریههای پایه در قلمرو زبان ضروری بود. بنابراین، کلیدواژههایی همچون بازیابی اطلاعات، زبان مادری، بافت و معنا، اطلاعات و زبان و موارد مشابه جستوجو شد. در نهایت، پس از دستیابی به منابع باکیفیت و مرتبط تلاش شد تا مفهوم زبان در بازیابی اطلاعات با تأکید بر زبان مادری و مفاهیم مرتبط با آن تحلیل و واکاوی شود. بر اساس آنچه از این نوشتار میتوان استنباط کرد اینکه مفاهیم ابتدا در ذهن شکل میگیرند (یعنی مفهومسازی ذهنی) و سپس، مفاهیمِ شکلگرفته در ذهن تبدیل به اصطلاحات زبانی (بازنمون یا بیان واژگانی) میشوند. بنابراین، در هنگام جستوجو برای بازیابی اطلاعات ابتدا کاربر در ذهن خود مفاهیم را میسازد، سپس به آنها شکل میدهد و در ادامه، واژه و یا واژگان مناسب را ایجاد کرده و بهمنزله عبارت جستوجو در فیلد جستوجوی یک پایگاه اطلاعاتی وارد میکند تا «باربطترین» نتایج حاصل آید. این اتفاق برای کسی که مفاهیم ذهنی و مفاهیم ثبتشده (عینی) هر دو برای آن یکی باشد و بهگونهای بر اساس زبان مادری شکل گرفته باشد، میتواند نتایج بهتری در پی داشته باشد؛ چرا که در این حالت بین ذهن و بیان آن رابطهای مستقیم برقرار میشود و فضاهای ذهنی بهتری برای تدوین عبارت جستوجو و ارزیابی نتایج بازیابی شکل میگیرد. زبان بهعنوان رابط بین نیاز اطلاعاتی کاربر و سیستم اطلاعاتی بر الگوهای ذهنی متکی است که انسان بهواسطه یادگیری آنها را دریافت میکند و این الگوها معمولاً با یادگیری اولین زبان (زبان مادری) شکل میگیرد. بنابراین، بسیاری از تجربیات ما مبتنی بر مفاهیمی است که در ذهن ما شکل میگیرد و بهواسطه زبان بیان میشود و این کار به دفعات میتواند در هنگام بازیابی اطلاعات رخ دهد. توجه به این مقوله میتواند به بهبود طراحی نظامهای بازیابی اطلاعات در قالب بافت اطلاعاتی کمک کند.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699572_4b87c40b01f7129a8076fc2218d23eab.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Identifying Persian Wordsâ Senses Automatically by Utilizing the Word Embedding Methodتعیین خودکار معانی واژههای فارسی با استفاده از تعبیه معنایی واژه255069957310.35050/JIPM010.2019.001FAمسعودقیومیپژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی0000-0001-6685-1332Journal Article20221210A word is the smallest unit in a language that has ‘form’ and ‘meaning’. The word might have more than one meaning in which its exact meaning is determined according to the context it is appeared. Collecting all words’ senses manually is a tedious and time consuming task. Moreover, it is possible that the words’ meanings change over time such that the meaning of an existing word will become unusable or a new meaning will be added to the word. Computational methods is one of the approaches used for identifying words’ senses with respect to the linguistic contexts.
In this paper, we put an effort to propose an algorithm to identify senses of Persian words automatically without a human supervision. To reach this goal, we utilize the word embedding method in a vector space model. To build words’ vectors, we use an algorithm based on the neural network approach to gather the context information of the words in the vectors. In the proposed model of this research, the divisive clustering algorithm as one of hierarchical clustering algorithms fits with the requirements of our research question. In the proposed model, two modes, namely the Sentence-based and the Context-based, are introduced to identify words’ senses. In the Sentence-based mode, all of the words in a sentence that contain the target word are involved to build the sentence vector; while in the Context-based mode, only a limited number of surrounding words of the target word is involved to build the sentence vector. Two evaluation metrics, namely internal and external, are required to evaluate the performance of the clustering algorithm. The silhouette score for each cluster is computed as the internal evaluation metric for both modes of the proposed model. The external evaluation requires a gold standard data for which a data set containing 20 ambiguous words and 100 sentences for each target word is developed.
According to the obtained results of the internal evaluation, the Sentence-based mode has higher density of clusters than the Context-based mode, and the difference between them is statistically significant. According to the V- and F-measure evaluation metrics in the external evaluation, the Context-based mode has obtained higher performance against the baselines with statistically significant difference.واژه کوچکترین واحد زبان است که دارای «صورت» و «معنا»ست. واژه ممکن است بیشاز یک معنا داشته باشد و با توجه به کاربرد آن در بافت زبانی، معنای دقیق آن مشخص میشود. گردآوری تمام معانی یک واژه بهصورت دستی کار بسیار پرزحمت و زمانبر است. افزون بر آن، ممکن است معانی واژه با گذشت زمان دچار تغییر شود؛ به این صورت که معانی موجود واژه کمکاربرد شده یا معانی جدید به آن اضافه شود. یکیاز روشهایی که میتوان برای تعیین معنای واژه استفاده کرد بهکارگیری روشهای رایانشی با توجه به بافت زبانی است.
در پژوهش حاضر تلاش میشود با ارائه یک الگوریتم محاسباتی، معانی واژههای همنگاره فارسی با توجه به بافت زبانی بهصورت خودکار و بدون نیاز به ناظر انسانی تعیین شود. برای رسیدن به این هدف، از روش تعبیه معنای واژه در یک مدل فضای برداری استفاده میشود. برای ساخت بردار واژه، از یک رویکرد مبتنی بر شبکه عصبی استفاده میشود تا اطلاعات بافت جمله به خوبی در بردار واژه گنجانده شود. در گام بعدی مدل پیشنهادی، برای ساخت بردار متن و تعیین معنای واژه، دو حالت جملهبنیان و بافتبنیان معرفی میشود. در حالت جملهبنیان، تمام واژههای جملهای که واژه هدف در آن وجود دارد، در ساخت بردار نقش دارد؛ ولی در حالت بافتبنیان فقط تعداد محدودی از واژههای اطرافِ واژه هدف برای ساخت بردار در نظر گرفته میشود. دو معیار ارزیابی درونی و برونی برای ارزیابی کارایی الگوریتم خوشهبندی بهکار گرفته میشود. معیار ارزیابی درونی که محاسبه مقدار تراکم داده در هر خوشه است برای دو حالت جملهبنیان و بافتبنیان محاسبه میگردد. ارزیابی برونی به داده استاندارد طلایی نیاز دارد که برای این هدف، یک مجموعه داده شامل 20 واژه هدف فارسی و تعداد 100 جمله نشانهگذاریشده برای هر یک از این واژهها تهیه شده است. بر اساس نتایج بهدستآمده از ارزیابی درونی، تراکم خوشهای حالت جملهبنیان با تفاوتی معنادار بالاتر از حالت بافتبنیان است.
با در نظر گرفتن دو شاخصV و F در ارزیابی برونی، مدل بافتبنیان بهصورتی معنادار کارایی بالاتری را نسبت به جملهبنیان و مدلهای پایه بهدست آورده است.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699573_fa79d9a3151f96185b354c2aac92fe3e.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Ontologies and Social Tagging: Relationships and Applicationsهستیشناسیها و برچسبزنی اجتماعی: روابط و کاربردها517669957410.35050/JIPM010.2019.002FAشیوایاری؛ دانشگاه تهران؛ کارشناس مسئول بودجه و منابع درآمدی؛ اداره کل استان کرمانشاه؛ نهاد کتابخانههای عمومی کشورملوک الساداتحسینی بهشتیپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران) ایرانداک(0000-0003-0059-6927Journal Article20221210 Ontology and social tagging, despite the differences they have with each other, are the new ways of organizing, representing and sharing knowledge in the electronic environment and can help promote each other. The aim of this research is to describe the relationships and applications of these two in conjunction with each other. The present study is written with a library and conceptual approach. Necessary information was gathered using the study of printed and electronic information resources available in libraries, the Internet, and Persian and English databases. Although the position of tags is in Web 2.0 and the ontology position is in Semantic Web 2.0, but we can use tags in the semantic web and ontologies in Web 2.0. The use of ontology in Web 2.0 causes creation of semantic structure and fixes its defects and weaknesses in organizing and retrieving that resulting from difficulties related to users, vocabulary as well as system weaknesses in the tagging in Web 2.0. The use of tags in ontology, also, causes updating, making them more functional and accepting them in the user community. The lack or deficiency of these is due to the lack of attention paid to end users by ontology and also the literature and resources used to create ontologies are not up to date.هستیشناسی و برچسبزنی اجتماعی، شیوههای نوین سازماندهی، بازنمون و اشتراک دانش در محیط الکترونیکی هستند که علیرغم تفاوتهایی که با یکدیگر دارند، میتوانند به ارتقای یکدیگر کمک کنند. هدف پژوهش حاضر شرح روابط و کاربردهای این دو در پیوند با یکدیگر است. مطالعه حاضر با رویکرد کتابخانهای و مفهومی نگارش شده است. اطلاعات لازم با استفاده از بررسی و مطالعه منابع اطلاعاتی چاپی و الکترونیکی موجود در کتابخانهها، اینترنت و پایگاههای اطلاعاتی فارسی و انگلیسی گردآوری شد. اگرچه جایگاه برچسبها در مبحث وب 2/0 و جایگاه هستیشناسیها در مبحث وب معنایی است، اما میتوان از برچسبها در وب معنایی و از هستیشناسیها در وب 2/0 بهره گرفت. استفاده از هستیشناسی در وب 2/0، ایجاد ساختار معنایی و رفع نقصها و ضعفهای آن را در سازماندهی و بازیابی بهدنبال دارد که ناشی از دشواریهای مربوط به کاربران، واژگان و همچنین، ضعفهای سیستم در برچسبزنی در وب 2/0 است. استفاده از برچسبها در هستیشناسی نیز بهروز شدن، کاربردیترشدن و پذیرش آن را در جامعه کاربران در پی دارد که نبود یا کمبود این موارد بهدلیل کمتوجهی هستیشناسی به کاربران نهایی و بهروز نبودن متون و منابع مورد استفاده در ایجاد هستیشناسیهاست.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699574_dab649abfa5e7acc3109cc1137fdb11b.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Designing a conceptual model of sensemaking strategy for services provided in Ganjطراحی مدل مفهومی پیاده سازی معنابخشی به خدمات ارائه شده در سامانه گنج پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران7710669957510.35050/JIPM010.2019.003FAمرضیهزرین بالپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)Journal Article20221210Users have key role in information systems and their success, so they must be content and their needs must be satisfied. This matter is more important for system designers in Research Institute for Information Science & Technology (IRANDOC), because users are both providers and users of data in IRANDOC systems. One of the solutions for this problem is developing interactive systems, in which users are able to interact with systems and to find their specific needs. Sense-making is a concept developed to model these solutions. In this paper, by using sense-making and combining it with exploratory search systems, a conceptual model is developed to help the users of Ganj to make sense of its services. For this purpose, 15 scientific webpages are investigated and are compared with Ganj. A conceptual model is developed and the actionable steps for implementing the proposed model are reported in three categories of short-term actions, long-term actions, and needed more research actions.کاربران نقشی کلید در موفقیت سامانهها و ارتقای آنها برعهده دارند و اطمینان از رضایت آنان از اهمیت بسیار برخوردار است. این امر در مورد سامانههای «پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)» اهمیت بیشتری دارد؛ چرا که این کاربران هستند که دادههای مورد نیاز سامانهها را فراهم آورده و از اطلاعات فراهمشده استفاده میکنند. بنابراین، فراهمآوردن ابزارهایی که امکان تعامل بیشتر با کاربران و درک درستتری از اطلاعات فراهمآمده توسط سامانهها را برای آنان ایجاد کرده و کمک کند تا سریعتر به پاسخ پرسشهای خود دست یابند، ضروری است. یکی از روشهای بهبود تعامل با کاربران، معنادارکردن اطلاعات مورد نیاز آنان است که از آن با عنوان معنابخشی یاد میشود. در این مقاله تلاش شده است تا با بهکارگیری مفهوم معنابخشی و ادغام آن با مفاهیم موجود در طراحی سیستمهای پشتیبانیکننده از جستوجو، مدل مفهومی برای معنابخشی به خدمات ارائهشده در سامانه «گنج» ایرانداک طراحی شود. برای این منظور 9 سامانه خارجی و 6 سامانه داخلی، که وظیفهای مشابه با «گنج» دارند، بررسی شده و مدل بهبود خدمات قابل ارائه در سامانه «گنج» از منظر معنابخشی در سه دسته خدمات قابل ارائه در کوتاهمدت، بلندمدت و خدمات نیازمند پژوهش بیشتر ارائه شد.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699575_d9bb5547c207d3f434f0d9403b39b3ad.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Designing a Framework for Information Literacy Gamified Online Tutorial Based on Self-Determination Theoryطراحی چارچوب خودآموز آنلاین بازیوارشده سواد اطلاعاتی مبتنی بر نظریه خود-تعیینی10714069957610.35050/JIPM010.2019.004FAزهرابتولیدانشگاه تهرانفاطمهفهیم نیادانشگاه تهرانفخرالساداتمیرحسینیدانشکده پیراپزشکی؛ دانشگاه علوم پزشکی کاشان؛ کاشان؛ ایران؛نادرنقشینهدانشگاه تهران0000-0002-0509-5454Journal Article20221210Considering the importance of learning information literacy skills in students' academic achievement, evolution in teaching such concepts and skills is important; therefore, the purpose of this study is to identify the components of gamified online tutorials for information literacy to provide a framework to increase internal motivation and students' level of learning in information literacy. The present research is a qualitative study using content analysis method to examine two categories of selected articles from four scientific databases which identify important components for developing gamified online tutorials for information literacy. After removing repetitive and unrelated articles, 18 articles related to the elements of online information literacy tutorial and 17 articles addressing motivational and game strategies based on the three components of self-determination theory (autonomy, competence and relatedness) were selected. To determine the content of information literacy tutorials, 81 online tutorials were reviewed from the PRIMO database. After reviewing the articles, 32 essential features for designing an online information literacy tutorial were classified into three groups: structural, content and educational elements. After studying papers in the field of gamification based on SDT, 11 elements of structural and content-based gamification and 27 motivational strategies were identified to meet three requirements of competence, autonomy and relatedness. The review of the content of online information literacy tutorials also showed that they should be designed in 5 modules. The Information Literacy Gamified Online Tutorial Based on Self-Determination Theory (IL-GOT-SDT) Framework can be used as the basis for further research into online information literacy tutorials. It is suggested that gamified online information literacy tutorials should be designed in consistent with the conceptual model of this research and its effectiveness should be evaluated for learning information literacy as well as the self-determination behavior of students.
با توجه به اهمیت فراگیری مفاهیم و مهارتهای سواد اطلاعاتی در پیشرفت تحصیلی دانشجویان، تحول در شیوه آموزش آن حائز اهمیت فراوان است؛ بنابراین هدف این پژوهش ارائه چارچوب یک خودآموز آنلاین بازیوارشده جهت آموزش سواد اطلاعاتی است تا بدینوسیله انگیزه درونی، مشارکت و سطح یادگیری دانشجویان در فراگیری سواد اطلاعاتی افزایش یابد. رویکرد پژوهش حاضر کیفی است و از روش تحلیل محتوا برای بررسی دو دسته مقالات بازیابی شده از 4 پایگاه اطلاعات علمی استفاده شده است. پس از حذف مقالات تکراری و غیرمرتبط، 18 مقاله مرتبط با عناصر خودآموز آنلاین سواد اطلاعاتی و 17 مقالهای که به عناصر بازی و راهکارهای انگیزشی بر مبنای برآوردن سه مؤلفه نظریه خود-تعیینی (استقلال، شایستگی و ارتباط) پرداختهاند انتخاب گردید. جهت تعیین محتوای خودآموز نیز 81 خودآموز آنلاین بازیابی شده از پایگاه اطلاعاتی پریمو بررسی شد. پس از بررسی مقالات، 32 قابلیت ضروری برای طراحی خودآموز آنلاین سواد اطلاعاتی در 3 گروه «ساختاری»، «محتوایی» و «آموزشی» طبقهبندی شدند. پس از بررسی مطالعات حوزه بازیوارسازی که بر مبنای نظریه خود-تعیینی انجام شده بود نیز 10 عنصر بازیوارسازی ساختاری و محتوایی و 26 راهکار انگیزشی جهت برآوردن سه نیاز درونی شایستگی، استقلال و ارتباط شناسایی شد. بررسی محتوای خودآموزهای آنلاین سواد اطلاعاتی نیز نشان داد خودآموز آنلاین سواد اطلاعاتی باید در 5 ماژول طراحی شود. چارچوب «خودآموز آنلاین بازیوارشده سواد اطلاعاتی مبتنی بر نظریه خود-تعیینی» بهدست آمده از این پژوهش میتواند به عنوان مبنای پژوهشهای آتی در جهت ساخت خودآموزهای آنلاین سواد اطلاعاتی قرار گیرد. پیشنهاد میشود خودآموز آنلاین بازیوارشده سواد اطلاعاتی منطبق با چارچوب این پژوهش طراحی و اثربخشی آن بر میزان یادگیری مفاهیم و مهارتهای سواد اطلاعاتی و همچنین رفتار خود-تعیینی دانشجویان بررسی گردد.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699576_562cfebf5696dcf9fae535254466d9d6.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Identification of Effective Contexts in Creation of Query Suggestions: a Systematic Reviewشناسایی بافت های مؤثر در ایجاد پیشنهادهای پرسش: مرور نظام مند14117269957710.35050/JIPM010.2019.005FAاحمدشعبانیدانشگاه اصفهانمریمآذرگوندانشگاه اصفهانمظفرچشمه سهرابیدانشگاه اصفهان0000-0003-1856-4210عاصفهعاصمیدانشگاه اصفهان0000-0003-1667-4408Journal Article20221210The purpose of this study is identifying the influential factors in creating query suggestions. The query suggestion has become one of the most fundamental features of web search engines that help user formulate the query and meet the information needs by providing possible keywords. In this research, in order to identify the effective factors in creating the query suggestions a systematic review has been used. For this purpose, keywords of English and Persian language related to query suggestions have been searched in foreign scientific databases such as Science Direct, Emerald, Scopus, Online Willy, IEEE and internal databases of Magiran, Scientific Information Database of Jihad, and Cilivica to find articles related with the effective contextual factors in creating query suggestions. In order to systematic review, the method of Wright et al. was used that include seven steps: determination of research question, determination of protocol, literature search, data extraction, quality appraisal, data analysis and result. After searching for Persian and English keywords and matching them with entry and exit criteria, 36 articles were selected to extract effective factors. The findings of the systematic review in the field of the query suggestion show that five factors of location, time, user search sessions (including the user’s current search session and user search history), hybrid factors, and other contexts were effective in creating query suggestions. Identification of the influential factors in creating query suggestions helps researchers and those who are interested in this domain to use appropriate contexts in accordance with the characteristics and conditions of the search tools and help the user to retrieve more relevant information.هدف این مقاله شناسایی عوامل بافتی تأثیرگذار در ایجاد پیشنهاد پرسش است. پیشنهاد پرسش از قابلیتهای اساسی ابزارهای جستوجوی اطلاعات است که از طریق ارائه کلیدواژههای محتمل به کاربر در فرمولبندی پرسش و برآوردن نیاز اطلاعاتی کمک میکند. در این پژوهش بهمنظور شناسایی عوامل مؤثر در ایجاد پیشنهادهای پرسش از مرور نظاممند استفاده شده است. بدینمنظور کلیدواژههای مرتبط با پیشنهاد پرسش به زبان انگلیسی و فارسی در پایگاههای اطلاعاتی خارجی Science Direct, Emerald, Scopus, Online Willy, IEEE و پایگاههای داخلی «مگایران»، «پایگاه اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی»، و «مرجع دانش» مورد جستوجو قرار گرفت تا مقالات مرتبط با عوامل بافتی تأثیرگذار در ایجاد پیشنهادهای پرسش شناسایی شود. برای انجام مرور نظاممند از روش «رایت» و همکاران استفاده گردید که شامل هفت مرحله تعیین سؤال پژوهش، تعیین پروتکل یا قرارداد انجام کار، جستوجوی متون، استخراج دادهها، ارزیابی کیفیت، تحلیل دادهها و ارائه نتایج، و تفسیر نتایج است. بعد از جستوجوی کلیدواژههای فارسی و انگلیسی و تطبیق آنها با معیارهای ورود و خروج، در نهایت، 36 مقاله برای استخراج عوامل تأثیرگذار انتخاب گردید. با بررسی مقالات انتخابشده، یافتههای حاصل از مرور نظاممند در پنج دسته عوامل مبتنی بر مکان، مبتنی بر زمان، مبتنی بر جلسه جستوجوی کاربر (شامل جلسه جستوجوی جاری کاربر و تاریخچه جستوجوی کاربر)، مبتنی بر بافتهای ترکیبی، و سایر بافتها طبقهبندی شدند. شناسایی عوامل تأثیرگذار در ایجاد پیشنهادهای پرسش به پژوهشگران و علاقهمندان این حوزه کمک میکند تا متناسب با ویژگیها و شرایط ابزارهای جستوجو از بافت مناسب استفاده نموده و به کاربر در بازیابی اطلاعات مرتبط بیشتر کمک کند.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699577_be770f799391ed9081b95863d9912c7e.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Assessing Rate of Matching Content Retrieval Conformity with Images and its Challenges in Scientific Database Articlesبررسی میزان مطابقت بازیابی محتوا با تصویرها و چالشهای آن در مقالههای پایگاههای اطلاعاتی علمی17320069957810.35050/JIPM010.2019.006FAعادلسلیمانی نژاددانشگاه شهید باهنر کرمانفریبرزدرودیپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)؛0000-0003-0386-5301زینبمرتضی پوردانشگاه شهید باهنر کرمانJournal Article20221210The purpose of this research is to match the content retrieval with images in the articles of scientific databases. The research method is a correlation-based procedure and the statistical population of the present study is the scientific databases such as Science Direct, Scopus, Medline and Web of Science. Six papers were extracted from each base along with a separate issue. First, the title, abstract, problem statement and conclusion of the articles were inserted into the software Etreme Picture Finder, separately. Then, the images related to title, abstract, problem statement and conclusions of the articles were extracted from the relevant software. The images extracted were inserted into the Visual Similarity Duplicate Image Finder software. The results show that the highest level of content matching was found with the images in the WebAsiensis database and the least amount of match in the database of the SinjServer. There were also the most similarities between the titles, the problem statement, the abstract and the conclusions with the images of the articles in the bases.
Failure to observe the standards of visualization in the images used in scientific articles was a serious challenge. Images that have been removed from image editors (text, color, edges, margins, etc.) have not been recovered, and if recovered, they have had a fairly similar resemblance. The lack of comprehensiveness of the superficial capabilities used was the next challenge. Another problem is the non-observance of or compliance with a standard style sheet in the layout of images in the articles. Some images have been brought to the articles regardless of the text. This item was found to be smaller in the Web site, but was seen in many other sites.هدف از این تحقیق بررسی میزان مطابقت بازیابی محتوا با تصویرها و چالشهای آن در مقالههای پایگاههای اطلاعاتی علمی است. روش پیمایشی توصیفی بوده و جامعه آماری آن پایگاههای اطلاعاتی علمی «ساینس دایرکت»، «اسکوپوس»، «مدلاین» و «وب آو ساینس» است. ابتدا عنوان، چکیده، بیان مسئله و نتیجهگیری مقالهها بهصورت جداگانه وارد نرمافزار Extreme Picture Finderشد. سپس، تصویرهای مرتبط با عنوان، چکیده، بیان مسئله و نتیجهگیری مقالهها از نرمافزار مورد نظر استخراج گردید. تصویرهای استخراجشده وارد نرمافزار Visual Similarity Duplicate Image Finder گردید تا مطابقت تصویرهای استخراجشده از نرمافزار و تصویرهای مقالهها انجام شود. نتایج نشان داد که بیشترین میزان مطابقت محتوا با تصویر در پایگاه «وبآوساینس» و کمترین میزان مطابقت در پایگاه «ساینس دایرکت» وجود داشت. همچنین بهترتیب، بیشترین شباهت بین عنوانها، بیان مسئله، چکیده و نتیجهگیری با تصویرهای مقالهها در پایگاهها وجود داشت.
عدم رعایت استانداردهای مصورسازی در تصویرهای بهکاررفته در مقالههای پایگاههای علمی چالشی جدی است. تصاویری که از استاندارهای مصورسازی (متن، رنگ، لبه، حاشیه و ...) به دور بودند، بازیابی نشدند و در صورت بازیابی از میزان شباهت نازلی برخوردار بودند. عدم جامعیت قابلیتهای نرمافزارهای مورد استفاده، چالش بعدی بود. مسئله دیگر عدم رعایت یا پیروی از یک شیوهنامه استاندارد در چیدمان تصویرها در مقالههاست. برخی تصویرها بدون توجه به متن در مقالهها درج شدهاند. این مورد در پایگاه «وبآوساینس» کمتر، اما در سایر پایگاههای مورد بررسی بسیار مشاهده گردید.
با توجه به ابداع روشهای جدید بازیابی تصویر و محتوا، نتیجه این بررسی نشان میدهد که عدم شباهت بین تصویرهای بازیابیشده با محتوا در مقالات پایگاههای معتبر علمی چشمگیر و گمراهکننده است.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699578_dfb3842f351be296b7944461eb62f2c5.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Comparative Performance Evaluation of Syntax Structure of Digital Identifier Systemsارزیابی تطبیقی کارایی ساختار نحو نظامهای شناسگر دیجیتالی20123269957910.35050/JIPM010.2019.007FAحمید رضاخدمتگزارپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)0000-0003-2259-9811مهدیعلیپور حافظیگروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی؛ دانشگاه علامه طباطبائی؛ تهران؛0000-0002-3113-9887Journal Article20221210Digital identifier systems are considered as one of the main areas of application in the identifiable Web approach in digital object theory. Based on the nature of these identifiers, which are based on the implementation of the resolution mechanism and also their differences from other identifiers, the syntax structure of these identifiers has particular importance. The syntax is a set of rules used to combine characters to form an identifier string. This study aims to evaluate the performance of the syntax structure of different digital identifier systems through an illustrative evaluation method and two sequential steps. In the first step, through a Delphi method, a framework was designed to evaluate the structure of systems’ syntax. The framework includes 11 performance indicators: Uniqueness, machine readability, stability, interoperability, simplicity, scalability, verifiability, granularity, character insensitivity, human readability, and syntax resolution. In the second step, 6 well-known global digital identifier systems were mapped in the framework and compared through an illustrative evaluation and TOPSIS methods. According to the findings, DOI (Digital object Identifier) and UCI (Universal Content Identifier) have a robust performance in their syntax structure and Handle, ARK (Archival Resource Key), URN (Uniform Resource Name) and PURL (Persistent Uniform Resource Locator) systems have mediocre performance in this component. Furthermore, the solutions of the robust performance systems in verification, including using the resolution mechanism, the TCP/ IP protocol, and the identifiers with check digits in the suffix, as well as the advantages of qualifiers, in particular, in the more precise identification of the Identified object are discussed. These results can be used by researchers of this field and administrators and users of these systems.نظامهای شناسگر دیجیتالی بهعنوان یکی از اصلیترین حوزههای کاربرد در رویکرد «وب قابل شناسایی» در تئوری شیئ دیجیتالی مطرح شدهاند. بر اساس ماهیت این شناسگرها، که مبتنی بر سازوکار وضوح، طراحی و پیادهسازی شدهاند و با شناسگرهای دیگر متفاوتاند، ساختار نحو (رشته شناسگر) این شناسگرها از اهمیت ویژهای برخوردار است. نحوِ شناسگر مجموعهای از قوانینی است که برای ترکیب کاراکترها برای شکلگیری یک رشته شناسگر مورد استفاده قرار میگیرد. هدف این پژوهش ارزیابی کارایی ساختار نحو نظامهای شناسگر دیجیتالی است. بهمنظور دستیابی به این هدف، بر مبنای روش ارزیابی روشنگرانه، فرایندی شامل دو گام طراحی و اجرا شد. در گام نخست، اقدام به طراحی چارچوب پایه ارزیابی کارایی ساختار نحو بهروش دلفی شد. چارچوب پایه ارزیابی استخراجشده در این گام شامل 11 شاخص کارایی از جمله: یکتایی، قابلیت ماشینخوانی، ثبات، قابلیت همکاری، سادگی، مقیاسپذیری، اثباتپذیری، گرانولیته، عدم حساسیت کاراکتر، قابلیت نقل انسانی، و قابلیت وضوح نحو است. درگام دوم، با استناد به چارچوب پایه طراحیشده، اقدام به ارزیابی تطبیقی 6 نظام شناسگر دیجیتال مطرح در سطح جهان به روش «تاپسیس» شد. نتایج این ارزیابی نشان داد که نظامهای «دیاُآی» و «یوسیآی» انطباق بالا و نظامهای «هندل»، «آرک»، «یوآراِن» و «پییوآراِل.» انطباق متوسطی را با شاخصهای کارایی ساختار نحو نظامهای شناسگر دیجیتالی دارند. در تحلیل این نتایج نیز راهکارهای نظامهای با کارایی بالا در اثباتپذیری رشته شناسگر، از جمله بهکارگیری سازوکار وضوح، پروتکل «TCP/IP < span dir="RTL">» و استفاده از شناسگرهای دارای ارقام چک اعتبار در پسوند، و همچنین مزایای استفاده از کدهای توصیفکننده بهویژه در شناسایی دقیقتر شیء مورد شناسایی مورد بحث قرار گرفته است. این نتایج میتواند توسط کاربران این نظامها و شناسگرهای آن و همچنین، پژوهشگران این حوزه مورد استفاده قرار گیرد.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699579_4a93b4c53b1ab597e4b522ccc874a384.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122The Study of Intellectual Structure of Library and Information Science Documents in Iran (1970-2016): A Co-citation Analysisتحلیل ساختار فکری مدارک علم اطلاعات و دانششناسی ایران (1970-2016)؛ مطالعه هماستنادی23326069958010.35050/JIPM010.2019.008FAرضامختارپوردانشگاه شهید چمران اهوازغلامرضاحیدریگروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه رازی؛ کرمانشاه0000-0003-2991-0713رسولزوارقیگروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه تبریزJournal Article20221210This research is an applied research in which the thematic and methodological trends of Iran library and information science research have been studied through a scientometric approach. The research community is comprised of all research papers and proceedings that have been published by Iranian researchers in the period from 1970 to 2016 in LIS journals indexed in The WOS. Citespace is used to analyze and visualize the Iranian Co-citation network. The cluster analysis of LIS Co-citation network of Iran in the period from 1970 to 2016 led to the identification of five clusters or specialties. The title of the largest and smallest specialties in terms of the entity frequency of each cluster was awarded with 17 and 7 abundances, respectively, to two “Web Impact Factor” and “Information Literacy” specialties. According to the results, metric studies have played a significant role in shaping the intellectual structure of library and information science of Iran in the period studied. The results of the analysis of landmark and pivot documents in the co-citation network of Iranian studies indicated that the “Web Impact Factor” and “Information Behavior” were the most significant and most Pivotal specialties among other recognized specialties. The results of the content analysis of the five detected clusters in terms of their methodological structure during the period from 1970 to 2016 showed that Iranian library and information science have been influenced a great deal by the methods of metric studies.هدف از پژوهش حاضر، ترسیم و تحلیل ساختار فکری و روند تکامل علم اطلاعات و دانششناسی ایران از منظر تحلیل الگوهای هم استنادی مدرک است. جامعهی پژوهش حاضر را کلیهی مقالات پژوهشی و مجموعه مقالات همایشها تشکیل میدهد که در خلال سالهای 1970 تا 2016 از پژوهشگران ایران در وبگاه علوم نمایه شدهاند. به منظور تحلیل و دیداریسازی شبکهی هم استنادی مطالعات ایران نیز از نرم افزار سایت اسپیس بهره گرفته شده است. تحلیل خوشهای شبکهی هم استنادی مدارک علم اطلاعات و دانششناسی ایران در بازهی 1970 تا 2016، منجر به شناسایی 5 خوشه یا تخصص گردید که عنوان بزرگترین و کوچکترین تخصصها بر حسب فراوانی موجودیتهای هر خوشه، با 17 و 7 فراوانی به ترتیب به دو تخصص «ضریب تأثیر وب» و «سواد اطلاعاتی» تعلق گرفت. طبق بررسیهای به عمل آمده، مطالعات سنجش علم نقش بسزایی در شکلدهی به ساختار فکری علم اطلاعات و دانش شناسی ایران در بازهی مورد بررسی داشته است. نتایج حاصل از تحلیل مدارک شاخص و محوری در شبکه ی هم استنادی مطالعات ایران حکایت از آن داشت که دو تخصص «ضریب تأثیر وب» و «رفتار اطلاعیابی» بر اساس فراوانی گرههایِ حائز بیشترین هم استنادی و نمره ی مرکزیت بینابینی، به ترتیب، عناوین شاخصترین و محوریترین تخصصها را در بین دیگر تخصصهای شناسایی شده به خود اختصاص دادهاند. نتایج تحلیل محتوای موجودیت خوشههای پنجگانهی هماستنادی از حیث ساختار روششناختی آنها در بازهی 1970 تا 2016 نشان داد که مطالعات علم اطلاعات و دانششناسی ایران با توجه به محتوای خوشههای #0 (ضریب تأثیر وب)، #1 (نشر دسترسی آزاد) و #3 (همکاری علمی)، تا حدود بسیار زیادی از روشهای سنجش علم تأثیرپذیرفته است.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699580_c2f0c66d02f0dd2aec9961c475f314bb.pdfپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات2251-822335120191122Value Co-creation Among Digital Librariesâ Software Beneficiaries (Users, Librarians & Designers) of Iranارزشآفرینی مشترک میان ذینفعان (کاربران، کتابداران و طراحان) نرمافزارهای کتابخانه دیجیتال در ایران26129069958110.35050/JIPM010.2019.009FAرضارجبعلی بگلوپژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)0000-0002-6278-1928رحمت اللهفتاحیدانشگاه فردوسی مشهدمهریپریرخدانشگاه فردوسی مشهدJournal Article20221210Information systems (such as databases and library software) are associated with various beneficiaries. In other words, it should be verified that how beneficiaries in the field of information systems think and what values experienced in the use of this systems. It is important to exploit the knowledge of all the beneficiaries (customers) of a product or service to promote the product and innovative service delivery, and finally, leads to value creation for all parties. This can be achieved by analyzing the knowledge (cognitive) structure of beneficiaries’ through exploring their ideas, preferences, beliefs and values during the use of a product or service. Purpose of this research is to investigate cognitive structure of triple groups of beneficiaries of Digital Libraries’ (DLs) software in Iran (users, libraries and designers) based on Means-end Chain and sketch up their cognitive map using these systems. The cognitive structure can be identified through analyzing the mental models of beneficiaries and sketching their Hierarchical Value Map (or cognitive structure) which leads in value co-creation through identification of their needs and expectation of using these systems. This study is an applied research with cognitive approach using survey method and mixed method for data gathering. Research population included two groups of 1) DLs’ software in Iran (Azarakhsh, Papyrus, and Sana), and 2) their beneficiaries (16 users, 21 librarians & 5 designers). Data gathering performed with interview (using Laddering Techniques) and directed content analysis (using MaxQDA software). Drawing Hierarchical Value Map (HVM) or cognitive map of beneficiaries figures three end values such as 1) “quick access to information resources”, 2) “exploring (retrieving) needed information resources”, and 3) “dissemination and sharing of information and knowledge” and mean value of “finding more information about information resources”, functional consequences such as “avoid wasting of time in searching” and “promoting searching precision”, and cognitive-sociological consequences such as “feeling comfort in using system” and “disambiguation of information needs”. Designers of DLs’ software should consider important values, consequences and attributes for their designing to meet essential needs and fundamental expectations from these systems.نظامهای اطلاعاتی (مانند پایگاههای اطلاعاتی و نظامهای کتابخانهای) با ذینفعان گوناگونی در ارتباط هستند و میان این ذینفعان شکافِ شناختی وجود دارد. به بیان دیگر، بررسی دیدگاه ذینفعان در قلمرو نظامهای اطلاعاتی و اینکه چگونه میاندیشند و چه ارزشهایی را در استفاده از این نظامها دارند، اهمیت پیدا میکند. بهرهمندی از دانش همه افرادی که ذینفع یک محصول هستند، میتواند به بهبود محصول و ارائه خدمات نوآورانه و ارزشآفرین برای همه آنها منجر گردد. این امر با واکاوی ساختارِ دانشی ذینفعان و کشف ارزشهای مورد نظر آنها در استفاده از یک محصول یا خدمت قابل دستیابی است. هدف این پژوهش، بررسی ساختارِ شناختی گروههای سهگانه ذینفع نرمافزارهای کتابخانه دیجیتال ایران (کاربران، کتابداران و طراحان) بر پایه نظریه وسیله-هدف و ترسیم نقشه شناختی آنها در استفاده از این نرمافزارهاست. پژوهش حاضر تلاش دارد بازنمونی از مدلهای ذهنی ذینفعان نرمافزارهای کتابخانههای دیجیتال را ترسیم کند. این بازنمون، با ترسیم نقشه سلسلهمراتبی ارزش (نقشه شناختی اجماعی) آنها امکانپذیر است و به ارزشآفرینی مشترک از طریق شناخت نیازها و انتظارهای ذینفعان از این نظامهای اطلاعاتی منجر میشود. این پژوهش از نظر نوع، کاربردی و از نظر رویکرد، شناختی است که با شیوه پیمایشی و رویکرد ترکیبی در گردآوری دادهها انجام شد. جامعه پژوهش حاضر شامل دو گروه نرمافزارهای کتابخانههای دیجیتال در ایران (آذرخش، پاپیروس و ثنا) و ذینفعان این نرمافزارها (16 کاربر، 21 کتابدار و 5 طراح) بودند. گردآوری دادهها با مصاحبه (تکنیک نردبانسازی) و تحلیل محتوای آنها با روش کیفی جهتدار (با استفاده از نرمافزار MaxQDA انجام شد. با ترسیم نقشه سلسلهمراتبی ارزش (نقشه شناختی) ذینفعان مشخص شد. سه ارزش نهایی: «دسترسی سریع به منابع اطلاعاتی»، «کشف (بازیابی) منابع اطلاعاتی مورد نظر» و «اشاعه و به اشتراکگذاری اطلاعات و دانش» و همچنین، ارزش ابزاری «کسب اطلاعات بیشتر درباره منبع اطلاعاتی»، پیامدهای کارکردی «پرهیز از اتلاف وقت در جستوجو» و «بالابردن دقت در جستوجو» و پیامدهای روانی-اجتماعی «احساس راحتی در استفاده از نظام» و «ابهامزدایی از نیاز اطلاعاتی» بیش از همه مورد توجه ذینفعان قرار دارند. طراحان نرمافزارهای کتابخانه دیجیتال لازم است ارزشها، پیامدها و ویژگیهای مهم ذینفعان را برای طراحی این نرمافزارها مورد توجه قرار دهند تا بتوانند نیازهای اساسی و انتظارهای بنیادین ذینفعان این نظامها را برآورده سازند.https://jipm.irandoc.ac.ir/article_699581_26d4a56a51522068c393b440ea7dd6e2.pdf