پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 Factors Influencing the Effectiveness of Short-term Courses in the Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc) شناسایی عوامل مؤثر بر اثربخشی دوره‌های آموزشی کوتاه مدت پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران(ایرانداک) 323 345 734300 10.22034/jipm.2025.2059022.1999 FA علی اسدی کارشناس مسئول آموزش پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران(ایرانداک) حسینعلی جاهد دانشیار گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تهران غرب 0000-0001-9225-2499 Journal Article 2025 04 28 Short-term training courses as one of the key tools for empowering human capital play a significant role in enhancing employees’ knowledge, skills, and attitudes. The effectiveness of these courses is crucial in improving organizational performance. The present study was conducted with the aim of identifying the factors influencing the effectiveness of short-term training courses at Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IRANDOC). The research employed a survey method for describing participants and answering the research questions, and an exploratory factor analysis using the principal components method for predicting variables. The statistical population included all participants in IRANDOC’s training courses over a 10-year period, totaling 1,475 individuals, from which 305 were selected through simple random sampling. The research tool was a researcher-made questionnaire consisting of three sections: demographic and academic information, course objectives (assessing knowledge and skills before and after the course), and factors influencing training effectiveness. The overall validity of the questionnaire was established through a pilot study and expert judgment for content validity. The reliability was confirmed using Cronbach’s alpha coefficient, which was calculated as 0.94. To test the research hypotheses, exploratory factor analysis and regression analysis were used. The findings indicated that, based on the impact coefficients, the factors influencing the effectiveness of training courses at IRANDOC, in order of highest to lowest impact, were: 1) course objectives, 2) administrative and logistical support for course implementation, 3) alignment of facilities, materials, and equipment with course objectives, 4) quality of course content and its relevance to objectives, 5) the instructor’s knowledge, attitude, and classroom management skills, and 6) evaluation and feedback delivery. پژوهش حاضر با هدف «شناسایی عوامل مؤثر بر اثربخشی دوره‌های آموزشی کوتاه‌مدت پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران» انجام شده است. روش پژوهش در توصیف آزمودنی‌ها و پاسخ به سئوالات، پیمایشی و در پیش‌بینی متغیرها از تحلیل عاملی اکتشافی از نوع تجزیه به مؤلفه‌های اصلی است و جامعه آماری، شامل تمامی دانش‌پذیران دوره‌های آموزشی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران به تعداد 1475 نفر بوده است و تعداد 305 نفر به‌روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شده‌اند. ابزار پژوهش، پرسشنامه‌های محقق‌ساخته شامل اطلاعات شخصی و آکادمیک، پرسشنامه اهداف دوره آموزشی قبل از حضور در دوره (سنجش سطح مهارت و یا دانش) و بعد از حضور در دوره (سنجش سطح مهارت و یا دانش) و پرسشنامه عوامل تأثیرگذار در اثربخشی دوره آموزشی بوده است. روایی این پرسشنامه با اجرای آزمایشی و از نوع محتوایی بود و از طریق قضاوت خبرگان به‌ دست آمده است. همچنین پایایی پرسشنامه، از طریق ضریب آلفای کرونباخ 94/0 به دست آمد. برای پردازش آماری از نرم‌افزار SPSSv22 و برای آزمون فرضیه‌های پژوهش نیز از روش تحلیل عاملی اکتشافی و آزمون رگرسیون استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که با توجه به مقدار ضرایب تأثیر عامل‌ها می‌توان گفت اولویت اول تأثیرگذاری عبارت‌اند از: 1) اهداف دوره آموزشی، 2) امور اداری و پشتیبانی اجرای دوره، 3) تناسب فضا، مواد و تجهیزات آموزشی با اهداف، 4) کیفیت محتوای دوره آموزشی و تناسب آن با اهداف، 5) دانش، نگرش و مهارت‌های تدریس و کلاس‌داری مدرس، و 6) ارزشیابی و ارائه بازخورد.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_734300_b2c112740d12c6acacbc4eaf604b4ae6.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 Designing Iran’s National Framework for Evaluating Research Excellence: a Framework Synthesis Approach طراحی چارچوب ملی سنجش تعالی پژوهش در ایران با رویکرد سنتز چارچوب 347 391 732293 10.22034/jipm.2025.2069836.2078 FA قاسم آزادی احمدآبادی استادیار گروه پژوهشی ارزیابی سیاست‌ها و پایش علم، فناوری و نوآوری مؤسسه تحقیقات سیاست علمی کشور، 0000-0002-3610-2573 Journal Article 2025 08 24 Research excellence is widely recognized as one of the key pillars of scientific advancement and sustainable development in modern societies. The present study aims to develop a national framework for measuring research excellence in Iran. This research is applied in purpose and descriptive survey in nature. By examining national models of research evaluation and drawing on the experiences of leading countries, a comprehensive framework was developed that is tailored to Iran’s specific socio-cultural, scientific, and policy context. The framework incorporates expert opinions and is grounded in national upstream documents and policies in science and technology. The Analytic Hierarchy Process (AHP) technique was employed to prioritize the identified and validated components and indicators. The framework consists of five main dimensions, each assigned a relative weight based on expert judgment. The most significant dimension is impact beyond the university, with a weight of 43%, highlighting the importance of research that extends its influence beyond academic circles and contributes meaningfully to society. This is followed by ethics and national-Islamic identity at 22%, underscoring the value placed on moral integrity and cultural authenticity in research. Networked research and collaborations account for 17%, emphasizing the role of domestic and international partnerships in advancing knowledge. Research quality and innovation constitute 11%, reflecting the emphasis on originality, rigor, and scholarly contribution, while research environment and capacity, with a weight of 7%, addresses the institutional and infrastructural foundations necessary for sustained research activities. Within the dimension of research quality and innovation, key components include originality and innovation, scientific significance, methodological rigor, and qualitative evaluation. The dimension of impact beyond the university encompasses social, political, and managerial impacts, cultural influence, contributions to the development of modern Islamic civilization, economic outcomes, justice and inclusiveness, as well as qualitative assessment. The research environment and capacity dimension include research infrastructure, research dynamism, sustainability of research efforts, and qualitative evaluation. In the ethics and national-Islamic identity dimension, the components are research ethics, preservation and promotion of national identity, and qualitative evaluation. Finally, the networked research and interactions dimension incorporates domestic collaboration, international cooperation, the promotion of science and technology, and qualitative evaluation. Among the most prioritized indicators are those that align with the fundamental mission of research in the Iranian context: identifying and solving real societal problems, generating original knowledge, achieving inventions and receiving awards, being cited by researchers in Islamic countries, and establishing dynamic scientific networks. These indicators collectively signal a paradigm shift—from evaluating research solely by publication volume to assessing it based on its depth, ethical grounding, and civilizational relevance. تعالی پژوهش به‌عنوان یکی از ارکان اصلی پیشرفت علمی و توسعه پایدار در جوامع مدرن شناخته می‌شود. هدف این پژوهش، طراحی چارچوب ملی سنجش تعالی پژوهش در ایران است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی، و از نظر روش، جزء مطالعات توصیفی و پیمایشی محسوب می‌شود. در این مطالعه با تحلیل الگو‌های ملی ارزیابی پژوهش و تجربه‌های سایر کشورهای پیشرو، چارچوب سنجش تعالی پژوهش متناسب با بافتار خاص ایران، نظرات خبرگان، و مبتنی‌بر سیاست‌ها و اسناد بالادستی حوزه علم و فناوری ارائه شد. به‌منظور رتبه‌بندی مؤلفه‌ها و شاخص‌های استخراج و تأییدشده، از تکنیک تحلیل سلسله‌مراتبی استفاده شد. ابعاد شناسایی‌شده شامل تأثیر خارج از دانشگاه (43 درصد)، اخلاق و هویت ملی-اسلامی (22 درصد)، شبکه‌پژوهی و تعاملات (17 درصد)، کیفیت پژوهشی و نوآوری (11 درصد) و محیط و ظرفیت پژوهشی (7 درصد) است. هر کدام از این ابعاد، مؤلفه‌های متفاوتی را شامل شدند که در کیفیت پژوهشی و نوآوری، اصالت و نوآوری، اهمیت علمی، دقت علمی، ارزیابی کیفی مطرح بود. در بُعد تأثیر خارج از دانشگاه تأثیر اجتماعی، سیاستی و مدیریتی، فرهنگی، تأثیر بر تمدن نوین اسلامی، تأثیر اقتصادی، عدالت و فراگیری و ارزیابی کیفی و در بُعد محیط و ظرفیت پژوهشی، زیرساخت پژوهشی، پویایی پژوهشی، پایداری پژوهشی و ارزیابی کیفی شناسایی شدند. در بُعد اخلاق و هویت ملی-اسلامی، اخلاق پژوهشی، هویت ملی و ارزیابی کیفی و در بُعد شبکه‌پژوهی و تعاملات، همکاری‌های داخلی، همکاری‌های بین‌المللی، ترویج علم و فناوری و ارزیابی کیفی مورد توجه بود. شاخص‌های برتر که مأموریت اصلی پژوهش را هدف قرار دادند، شامل شناسایی و حل مسایل واقعی جامعه، تولید دانش اصیل، اختراعات و جوایز، استنادات از کشورهای اسلامی و شبکه‌سازی علمی پویا بود. مطابق یافته‌ها، تأثیر خارج از دانشگاه نسبت به سایر ابعاد وزن بسیار بالاتری دارد. این مورد نشان‌دهنده اولویت قوی ایران برای حل مسایل داخلی و پاسخگویی به نیازهای جامعه تحت تأثیر تحریم‌ها و چالش‌های اقتصادی است. «تأثیر اجتماعی و کاربردی» مهم‌ترین شاخص شناخته شد و نشان‌دهنده تغییر پارادایم از «پژوهش برای پژوهش» به سمت «پژوهش برای حل مسئله» است.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_732293_7d0edf5752c12e517d086b6f6182a76e.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 Knowledge Translation in Academic Research: a Case Study of Iranian Universities ترجمان دانش در پژوهش‌های آکادمیک: مطالعه موردی دانشگاه‌های ایران 393 417 731626 10.22034/jipm.2025.2071609.2090 FA سارا دخش پژوهشگر پسادکترا، گروه کتابداری و اطلاع رسانی، دانشگاه علوم پزشکی تهران 0000-0002-9616-782X شهناز خادمی زاده دکتری علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران 0000-0003-4494-7709 مژگان زارعی ونوول استادیار مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی مؤثر بر سلامت، دانشگاه علوم پزشکی لرستان، خرم آباد، ایران روژان خضری دانشجوی دکتری اپیدمیولوژی،کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی ایران، تهران، ایران Journal Article 2025 09 13 With the world's shift toward a knowledge-based economy, knowledge and its management have become vital factors in maintaining the competitive strength of organizations and industries. In this regard, examining the process of knowledge translation in universities and industries is of particular importance. Accordingly, the present study was conducted to assess the state of knowledge translation among researchers at Iranian universities (Shahid Chamran of Ahvaz, Lorestan, Hormozgan, and Persian Gulf University of Bushehr). This study is categorized as a survey research type and is applied in nature. The research population consisted of 285 faculty members from the engineering faculties of four universities: Shahid Chamran University of Ahvaz, Persian Gulf University of Bushehr, Lorestan University, and Hormozgan University. Data were collected using the “Self-Assessment Questionnaire on Knowledge Translation Activities of University Researchers,” which consists of 30 items organized into four domains: “Research Question,” “Knowledge Creation,” “Knowledge Transfer,” and “Promotion of Using Evidence.” In addition to descriptive statistics, the data analysis for this study utilized ANOVA tests and regression analysis. The results showed that the mean total score of the knowledge translation process at Persian Gulf Universities—Bushehr (99.97 ± 19.93) and Lorestan (99.80 ± 15.30)—was higher than at Hormozgan University (93.94 ± 21.49) and Shahid Chamran University of Ahvaz (93.55 ± 21.76). Among the examined components, the highest mean belonged to the element "Knowledge Transfer," and the lowest mean related to “Promotion of Using Evidence". Additionally, it was found that all components of the knowledge translation process significantly contributed to explaining and predicting researchers’ performance (p < 0.001), and the standardized coefficients (Beta) indicate that the knowledge transfer component had the greatest effect on knowledge translation performance with a coefficient of 0.95, followed by knowledge creation (0.90), promotion of using evidence (0.86), and research question (0.85). The results of this study indicate that establishing systematic links between universities and stakeholders can enhance the effectiveness of knowledge translation and help improve evidence-based decision-making at the national level. It is recommended that future researches focus on knowledge translation within executive organizations and industries, using tools localized for the organizational dimension. با حرکت جهان به سمت اقتصاد مبتنی‌بر دانایی، دانش و مدیریت آن به عاملی حیاتی در حفظ قدرت رقابتی سازمان‌ها و صنایع تبدیل شده است. در این راستا، بررسی فرایند ترجمان دانش در دانشگاه‌ها و صنایع از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف سنجش وضعیت ترجمان دانش پژوهشگران دانشگاه‌های ایران (شهید چمران اهواز، لرستان، هرمزگان، و خلیج فارس بوشهر) انجام شده است. پژوهش حاضر از نوع پیمایشی و از نظر هدف، کاربردی است. جامعه پژوهش 285 عضو هیئت علمی دانشکده‌های مهندسی از چهار دانشگاه‌ شهید چمران اهواز، خلیج فارس بوشهر، لرستان، و هرمزگان بودند. گردآوری داده‌ها با استفاده از «پرسشنامه خودارزیابی فعالیت‌های ترجمان دانش پژوهشگران دانشگاهی» صورت گرفت که از 30 گویه در قالب چهار حیطة «سؤال پژوهش»، «تولید دانش»، «انتقال دانش» و «ترویج استفاده از شواهد» تشکیل شده است. در تحلیل داده‌های این پژوهش افزون‌بر شاخص‌های آمار توصیفی، از آزمون‌های‌ آماری ANOVA و تحلیل رگرسیون خطی استفاده شد. نمودارهای پراکنش نیز ترسیم شد. با توجه به یافته‌ها، میانگین نمره کل فرایند ترجمان دانش در دانشگاه‌های خلیج فارس بوشهر (93/19±97/99) و لرستان (30/15±80/99) بالاتر از دانشگاه‌های هرمزگان (49/21±94/93) و شهید چمران اهواز (76/21±55/93) است. همچنین در بین مؤلفه‌های مورد بررسی، بالاترین میانگین به مؤلفه «انتقال دانش» اختصاص داشت و کمترین میانگین نیز مربوط به «ترویج استفاده از شواهد» بود. همچنین‌ مشخص شد که تمامی مؤلفه‌های فرایند ترجمان دانش به‌طور معناداری در تبیین و پیش‌بینی عملکرد پژوهشگران نقش دارند (p<0.001) و ضرایب استانداردشده (Beta) بیانگر آن است که مؤلفه انتقال دانش با ضریب 95/0 بیشترین تأثیر را بر عملکرد ترجمان دانش دارد و پس از آن به‌ترتیب، تولید دانش (90/0)، ترویج استفاده از شواهد (86/0)، و سؤال پژوهش (85/0) اثرگذار هستند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که ایجاد ارتباط نظام‌مند میان دانشگاه‌ها و بهره‌داران می‌تواند اثربخشی ترجمان دانش را افزایش داده و به بهبود تصمیم‌گیری‌های مبتنی‌بر شواهد در سطح ملی کمک کند. پیشنهاد می‌شود پژوهش‌های آتی با تمرکز بر ترجمان دانش در سازمان‌های اجرایی و صنایع با استفاده از ابزارهای بومی‌شده در بعد سازمانی انجام گیرد.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_731626_acc01646b27fa9c8af478c259eb47cde.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 A Review and Formulation of Ethical Guidelines for the Development and Deployment of Artificial Intelligence Systems بررسی و تدوین رهنمودهایی اخلاقی برای توسعه و استقرار سیستم‌های هوش مصنوعی 419 440 732291 10.22034/jipm.2025.2066388.2053 FA علیرضا ثقه الاسلامی استادیار پژوهشکده جامعه و اطلاعات، پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) 0000-0002-2781-6267 Journal Article 2025 07 19 The ethics of artificial intelligence is a relatively emerging field within the scope of applied ethics, which is influenced by the transformations driven by the development and deployment of AI systems and examines the ethical and social implications and issues associated with them. Although some of these consequences and ethical issues have been somewhat predictable and have enabled ethical analyses and investigations, it appears that as AI systems increasingly penetrate all dimensions and aspects of individual and social life, certain ambiguous and complex ethical challenges are also arising. Therefore, in the field of AI ethics studies, there does not actually exist a set of issues that are well-established or enjoy an acceptable level of comprehensiveness. Nonetheless, numerous efforts have been made by national and international organizations to collect and draft principles and ethical guidelines for AI in the past decade. Each AI ethics document generally consists of two parts: ethical principles and ethical guidelines. The ethical principles in these documents form the basis for formulating the ethical guidelines. The goal of this article is to introduce principles and develop ethical guidelines for AI ethics through the study of seven national and international documents. On this basis, the five integrative ethical principles of Floridi and Cowls were used as the foundation for compiling and examining AI ethical guidelines. These guidelines were reviewed in three stages. In the first stage, ethical guidelines were extracted from the aforementioned documents and listed within the framework of the five ethical principles. In the second stage, the collected guidelines were harmonized and refined. In the third stage, to evaluate the validity of the findings and the research outcome, the refined ethical guidelines were critiqued and reviewed by a focus group of experts under the five ethical principles to ensure the credibility of the selected ethical guidelines by achieving a relative consensus among the experts. اخلاق هوش مصنوعی حوزه مطالعاتی نسبتاً نوظهوری در گستره اخلاق کاربردی است که متأثر از تحولات ناشی از توسعه و استقرار سیستمهای هوش مصنوعی به بررسی پیامدها و مسایل اخلاقی و اجتماعی مرتبط با آن می‌پردازد. اگرچه برخی از این پیامدها و مسایل اخلاقی تا حدی قابل پیشبینی بوده و امکان تحلیل‌ها و بررسی‌های اخلاقی را فراهم آورده است، اما به نظر می‌رسد با رشد و نفوذ روزافزون سیستم‌های هوش مصنوعی در تمامی ابعاد و شئون زندگی اجتماعی و فردی انسان‌ها، چالش‌های اخلاقی مبهم و پیچیده‌ای نیز در حال بروز است. این است که در حوزه مطالعاتی اخلاق هوش مصنوعی، مجموعه مسایلی که به‌خوبی تثبیت‌ شده یا از جامعیت قابل قبولی برخوردار باشد، در واقع وجود ندارد. البته، تلاش‌های متعددی توسط سازمان‌های ملی و بین‌المللی در حوزه گردآوری و تدوین اصول و رهنمودهای اخلاق هوش مصنوعی در یک دهه اخیر انجام شده است. هر سند اخلاق هوش مصنوعی بهطور معمول، شامل دو بخش اصول اخلاقی و رهنمودهای اخلاقی است. در این سندها اصول اخلاقی، مبنای گردآوری و صورت‌بندی رهنمودهای اخلاقی است. هدف این مقاله معرفی اصول و تدوین رهنمودهای اخلاقی هوش مصنوعی با مطالعه هفت سند ملی و بین‌المللی است. بر این اساس، پنج اصل اخلاقی یکپارچه «فلوریدی و کولز» مبنای گردآوری و بررسی رهنمودهای اخلاقی هوش مصنوعی قرار گرفت. این رهنمودها در سه مرحله بررسی شد. در مرحله اول، رهنمودهای اخلاقی از اسناد مذکور استخراج و در چارچوب پنج اصل اخلاقی فهرست شدند. در مرحله دوم، رهنمودهای گردآوری‌شده، یکدست‌سازی و پالایش گردیدند. در مرحله سوم، برای ارزیابی روایی یافته‌ها و دستاورد پژوهش، رهنمودهای اخلاقی پالایش‌شده ذیل اصول اخلاقی پنج‌گانه، توسط گروهی کانونی از متخصصان، نقد و بررسی شد تا فرایند اعتباربخشی به رهنمودهای اخلاقی برگزیده با دستیابی به اِجماعی نسبی میان متخصصان انجام یابد.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_732291_fe316903d5ad9c2f3af2399c8525c463.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 Barriers, Capabilities and Consequences of Supply Chain Intelligence in Iranian Industry موانع، قابلیت‌ها و پیامدهای هوشمندسازی زنجیرة‌ تأمین در صنعت ایران 441 468 729931 10.22034/jipm.2025.2061431.2019 FA امیراحسان زاهدی گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصاد، دانشگاه اراک، اراک، ایران 0000-0001-9491-9023 مهدیه حقیقت گروه مدیریت صنعتی و فنّاوری، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران 0009-0009-9824-0902 Journal Article 2025 05 22 Industry 4.0, using advanced technologies such as the internet of things, artificial intelligence, data analytics, robotics, sensors, and smart networks has created new possibilities for businesses to improve production and operational processes automatically and without the need for human intervention. Smart supply chain of Iranian manufacturing and service companies can be very transformative and challenging at the same time. Iranian companies have always sought to improve their supply chain processes with the increasing advancement of technology, but they face many problems due to some obstacles. The present study aims to find the obstacles, capabilities, and consequences of implementing smart supply chains in Iranian industries. The research has a developmental and applied orientation and is qualitative in terms of methodology, and was conducted using the Grounded Theory strategy. The data collection tool is semi-structured interviews, which were conducted by theoretical sampling of experts, and a total of 11 managers of leading industries in smart manufacturing were interviewed to achieve the criterion of "theoretical adequacy". For validation, two methods of participant review and non-participating experts review were used in the research, and after receiving corrective comments, the final model was presented. MAXQDA software was used to implement the Grounded Theory. 372 initial open codes formed 81 concepts that were categorized into 20 categories. Software, hardware, environmental, and organizational requirements are causal conditions for the smart factory (central category). Transparency, optimization, cost efficiency, supply chain agility, and integration are strategies that result from the central category. Uncertainty, relationship breadth, and data explosion, and specific influencing conditions and infrastructure, technology and technical barriers, security issues, financial and economic barriers, organizational and managerial barriers, cultural barriers and environmental barriers are general context conditions that affect strategies. Intra-chain consequences, environmental consequences and financial consequences are the outputs of applying strategies. To digitize the supply chain, organizations need strong and scalable IT infrastructures. These infrastructures include servers, networks, data storage systems and cloud systems that can process large volumes of data. High security is essential to protect sensitive information and prevent cyber threats. Expert human resources must work in an organizational culture that is receptive to innovation and digital change. Human resources must be continuously trained in different fields of new technologies and update their capabilities. صنعت 0/4 با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته مانند اینترنت اشیا، هوش مصنوعی، تحلیل داده‌ها، رباتیک، حسگرها، و شبکه‌های هوشمند امکانات جدیدی برای کسب‌وکارها ایجاد کرده‌ است که فرایندهای تولیدی و عملیاتی را به‌صورت خودکار و بدون ‌نیاز به دخالت انسان بهبود می‌بخشند. هوشمندسازی زنجیره ‌تأمین شرکت‌های تولیدی و خدماتی ایران می‌تواند بسیار تحول‌آفرین و در عین ‌حال چالش‌برانگیز باشد. شرکت‌های ایرانی با پیشرفت روزافزون فناوری، همواره به‌دنبال بهبود فرایندهای زنجیره‌ تأمین خود بوده‌اند، اما به‌دلیل برخی موانع با مشکلات زیادی روبه‌رو هستند. پژوهش حاضر با هدف یافتن موانع، قابلیت‌ها و پیامدهای به‌کارگیری زنجیره تأمین هوشمند در صنایع ایران انجام می‌شود. پژوهش حاضر دارای جهت‌گیری توسعه‌ای و کاربردی و از نظر روش‌شناسی، کیفی است که با استفاده از راهبرد نظریه داده‌بنیاد انجام شده ‌است. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه‌های عمیق نیمه‌ساختاریافته است و نمونه‌برداری از خبرگان به‌روش غیراحتمالی و از نوع هدفدار یا نظری انجام شد و تا دستیابی ‌به معیار «کفایت نظری» در مجموع، با 11 نفر از مدیران صنایع پیشرو در هوشمندسازی مصاحبه گردید. برای اعتبارسنجی، از دو روش بازبینی مشارکت‌کنندگان و مرور خبرگان غیرشرکت‌کننده در پژوهش بهره‌گیری، و پس‌ از دریافت نظرات اصلاحی، الگوی نهایی ارائه شد. برای پیاده‌سازی نظریه داده‌بنیاد از نرم‌افزار MAXQDA استفاده گردید. 372 کد باز اولیه، 81 مفهوم را تشکیل داده و در 20 مقوله دسته‌بندی شدند. الزامات نرم‌افزاری، سخت‌افزاری و محیطی و سازمانی، شرایط علّی برای کارخانه هوشمند (مقوله‌محوری) هستند. شفافیت، بهینه‌سازی، کارایی هزینه‌ها، چابکی زنجیره تأمین و یکپارچه‌سازی راهبردهایی هستند که از مقوله‌محوری منتج می‌شوند. عدم ‌اطمینان، گستردگی روابط و انفجار داده‌ها شرایط خاص تأثیرگذار و موانع زیرساختی، فناوری و فنی، مسایل حفاظتی، موانع مالی و اقتصادی، موانع سازمانی و مدیریتی، موانع فرهنگی و موانع محیطی شرایط زمینه‌ای عمومی هستند که بر راهبردها تأثیر می‌گذارند. پیامدهای درون‌زنجیره‌ای، پیامدهای محیطی و پیامدهای مالی خروجی‌های حاصل ‌از به‌کارگیری راهبردها هستند. برای دیجیتال‌سازی زنجیره تأمین، سازمان‌ها به زیرساخت‌های فناوری اطلاعات قوی و مقیاس‌پذیر نیاز دارند. این زیرساخت‌ها شامل سرورها، شبکه‌ها، سیستم‌های ذخیره‌سازی داده و سیستم‌های ابری هستند که بتوانند حجم بالای داده‌ها را پردازش کنند. وجود امنیت بالا برای حفاظت ‌از اطلاعات حساس و جلوگیری ‌از تهدیدات سایبری ضروری است. نیروی انسانی متخصص باید در یک فرهنگ سازمانی کار کند که پذیرای نوآوری و تغییرات دیجیتال باشد. نیروی انسانی باید به‌طور مستمر در زمینه‌های مختلف تکنولوژی‌های جدید آموزش دیده و توانمندی‌های خود را به‌روز کند.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_729931_1582037fc23599ce7e872a19d0a0eb22.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 Responsible Use of Artificial Intelligence Tools in Scientific Writing and Evaluation; Ethically Permissible and Impermissible Applications استفاده مسئولانه از ابزارهای هوش مصنوعی در نگارش و ارزیابی علمی؛ کاربست‌های اخلاقاً مجاز و غیرمجاز 469 492 734318 10.22034/jipm.2025.2068070.2069 FA رحمان شریف زاده پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)؛ تهران، ایران؛ 0000-0001-6831-1460 Journal Article 2025 08 09 The growing integration of artificial intelligence (AI) in scientific activities has led various stakeholders, particularly publishers and universities to establish regulations and standards to mitigate the potential negative impacts of this technology. Numerous publishers, associations, and academic institutions have developed and implemented policies to address these concerns. This study examines the approaches and positions of leading publishers, publication ethics associations, and prestigious universities worldwide to formulate a comprehensive set of guidelines delineating the permissible and impermissible uses of AI in scientific writing and evaluation. The methodology for developing these guidelines involved four key steps: data collection until saturation was reached, classification of existing policies, development and justification of the guidelines, and review and refinement of the guidelines through a focus group of relevant experts. The primary outcome of this research will be a set of guidelines tailored for the three main stakeholders in scientific writing and evaluation: authors, reviewers, and editors. گسترش روزافزون کاربست‌های هوش مصنوعی در فعالیت‌های علمی، برخی کنشگران این حوزه به ویژه ناشران و دانشگاه‌ها را بر آن داشته تا به تنظیم‌گری و هنجارمند کردن این کاربست‌ها بپردازند تا در کنار بهره‌گیری از این فناوری، پیامدهای نامطلوب آن را کنترل کنند. ناشران،‌ انجمن‌ها و دانشگاه‌های زیادی به تدوین و ارائه سیاست‌هایی برای این تنظیم‌گری پرداخته‌اند. با این ‌حال، در ایران هنوز نهادهای سیاست‌گذار در سپهر پژوهش و همچنین مؤسسات آموزشی-پژوهشی به این مسئله توجه کافی نکرده‌اند. در این پژوهش کوشش می‌شود با مطالعه رویکردها و مواضع مهم‌ترین ناشران، انجمن‌های حوزه اخلاق انتشار، و همچنین دانشگاه‌های طراز اول جهان، مجموعه‌ رهنمودهایی که کاربست‌های مجاز و غیرمجاز هوش مصنوعی در نگارش و ارزیابی علمی را مشخص می‌کنند، ارائه شود. ازنظر روش‌شناختی، رسیدن به این مجموعه از رهنمودها متشکل از چهار گامِ گردآوری داده تا نقطه اشباع، دسته‌بندی سیاست‌ها، تدوین و توجیه رهنمودها، و بررسی و تعدیل رهنمودها در یک گروه کانونی متشکل از متخصصان مرتبط بوده است. یافته اصلی مقاله مجموعه‌ای از رهنمودها برای سه کنشگر اصلی نگارش و ارزیابی علمی، یعنی مؤلفان، داوران و سردبیران خواهد بود.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_734318_77015b6faffb0ed7082469dd7a56a71b.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 Usability Evaluation of the Hospital Information System in a Children's Hospital Using the Purdue Model ارزیابی کاربردپذیری سیستم اطلاعات بیمارستانی بیمارستان کودکان با استفاده از مدل «پوردو» 493 514 733160 10.22034/jipm.2025.2058948.1997 FA صابر یزدانی دماوندی 1. کارشناسی ارشد فناوری اطلاعات سلامت، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0001-6569-3707 امیرمحمد مظفری کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، واحد توسعه تحقیقات بالینی، بیمارستان آیت الله کاشانی، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد،شهرکرد،ایران فاطمه ارجمند کارشناسی ارشد آمار زیستی، مرکز توسعه تحقیقات بالینی بیمارستان کودکان، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران طیبه بنی اسدی استادیار انفورماتیک پزشکی، گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان، بندرعباس، ایران 0000-0003-0212-291X Journal Article 2025 04 25 Nowadays, with the increased utilization of information technology in documenting patient records at healthcare centers, hospital information systems play a vital role in these institutions. Usability is a critical criterion in designing the user interface of hospital information systems, and its continuous evaluation effectively identifies system issues and leads to their optimal improvement. In this quantitative study, the usability of hospital information systems was assessed from the users’ perspective using the Purdue Usability Model. The research employed a survey methodology, and data were collected through the Purdue Usability Testing Questionnaire. The study population comprised users of the Hospital Information System at Bandar Abbas Children’s Hospital, selected via convenience sampling. A total of 169 participants, comprising administrative staff and nurses, were selected to take part in this study. The Purdue Usability Testing Questionnaires were distributed to them for data collection purposes. After collecting the questionnaires, data analysis was conducted using SPSS software, version 26. The findings revealed a significant difference between each of the eight dimensions of the Purdue model across various departments when considered separately. However, the average usability score in the flexibility dimension did not show a significant difference. The average score for user guidance was below the average threshold, while the mean scores for other dimensions and overall usability were above average. In this study, the average usability score across all dimensions was reported to be above average. Consequently, it can be concluded that the system under study possesses appropriate usability and has successfully gained user satisfaction during use. Nevertheless, in certain areas such as user guidance and flexibility, the system received lower scores, indicating the need for further development, especially considering these dimensions. امروزه، با افزایش به‌کارگیری فناوری اطلاعات در ثبت مستندات بیماران در مراکز بهداشتی، سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی نقش مهمی در این مراکز ایفا می‌کنند.کاربردپذیری معیار مهمی در طراحی رابط کاربری سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی بوده و ارزیابی مداوم آن مشکلات این سیستم‌ها را به‌درستی شناسایی کرده و سبب توسعه بهینه آن می‌شود. در پژوهش حاضر ارزیابی کاربردپذیری رابط‌ کاربری سیستم‌های اطلاعات بیمارستانی از دیدگاه کاربران با استفاده از مدل کاربردپذیری «پوردو» انجام شد. این پژوهش کمّی بوده و به‌روش پیمایشی انجام شده است. ابزار پژوهش پرسشنامه آزمون کاربردپذیری «پوردو» است. جامعه پژوهش کاربران سیستم اطلاعاتی بیمارستان کودکان بندرعباس بودند که با استفاده از روش نمونه‌گیری آسان انتخاب شدند. 169 نفر شامل کارمندان و پرستاران برای مشارکت در این پژوهش انتخاب شدند و پرسشنامه‌ها جهت نظرسنجی در اختیار آنها قرار گرفت. پس از جمع‌آوری پرسشنامه‌ها تجزیه‌وتحلیل داده‌ها در نرم‌افزار SPSS نسخه 26 انجام شد. یافته‌ها نشان داد که تفاوت معناداری بین هر یک از ابعاد هشتگانه «پوردو» به‌صورت جداگانه در هر یک از بخش‌ها وجود دارد. میانگین نمره کاربردپذیری در حیطه انعطاف‌پذیری تفاوت معنادار نداشت. میانگین نمره راهنمای کاربر کمتر از حد متوسط، میانگین سایر حیطه‌ها و کاربردپذیری به‌طور کلی، بیشتر از حد متوسط بود. در پژوهش حاضر میانگین کاربردپذیری در کل حیطه‌ها بیشتر از حد متوسط گزارش شده و در نتیجه می‌توان گفت که سیستم مورد بررسی در این پژوهش از کاربردپذیری مناسبی برخوردار بوده و رضایت کاربران را در هنگام کار با آن به‌خوبی به خود جلب کرده است. اما با این حال، در برخی حیطه‌ها همچون راهنمای کاربر و انعطاف‌پذیری نمره کمی گرفته و نیاز به توسعه سیستم با در نظر گرفتن این ابعاد است.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_733160_e58fd1c7e5bb2b72df97aaa2d8f51b49.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 The Role of Electronic Word-of-Mouth Information Quality and Credibility in Shaping Purchase Intention: The Mediating Effects of Information Usefulness and Adoption نقش کیفیت و اعتبار اطلاعات دهان‌به‌دهان الکترونیک در شکل‌گیری تمایل به خرید: اثرات میانجی مفید بودن و پذیرش اطلاعات 515 547 734319 10.22034/jipm.2025.2061213.2023 FA حسین نوروزی دانشیار، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران شیوا برزگر دانش آموخته مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران Journal Article 2025 05 27 The remarkable growth of social media platforms has led to the expansion of novel marketing tools such as electronic word-of-mouth (eWOM), which plays a significant role in shaping consumer decision-making and purchase behavior. Increasing competition, along with rapid and extensive access to information and recommendations has elevated the importance of information quality and credibility. This study investigates the qualitative components and credibility of eWOM information as well as user characteristics in forming online purchase intention. The theoretical framework is developed based on variables including quality, credibility, and attractiveness of information (as message features), and users’ need and attitude toward information (as individual traits). The target population comprises Iranian users interested in online shopping with the main objective being to elucidate the process of eWOM information acceptance and its effect on purchase intention, while identifying key influencing factors. The present study is a descriptive survey in nature and employs a quantitative approach. The statistical population consisted of 390 active online shoppers, selected through nonprobability sampling. Data was collected via a standardized Likert-scale questionnaire, and instrument validity was assessed using reliability tests (Cronbach’s alpha, composite reliability, AVE). Structural Equation Modeling (SEM) and Smart PLS software were used to analyze the data. Model fit indices including GOF, Q2, R2, and path coefficients were calculated to test the hypotheses. In addition to confirmatory factor analysis, mediating variables such as perceived usefulness and information adoption in the relationships between independent variables and purchase intention were examined. All relationships and effects among variables were statistically interpreted. Results reveal that the quality and credibility of eWOM information, coupled with a positive user attitude towards information, significantly enhance purchase intention. While message attractiveness does not directly influence perceived usefulness, qualitative factors and credibility of information lead to greater perceived usefulness and information adoption. Furthermore, the more users perceive the information as useful and acceptable, the greater its impact on purchase intention. The findings underscore the prominent mediating role of specific variables in the process of forming purchase intention. Final analysis demonstrates that users rely more on valid experiences and recommendations from other users for purchasing decisions, and that positive, credible reviews reinforce brand image and purchase trust. The study provides evidence that the quality and credibility of eWOM information play a fundamental role in enhancing the impact of promotional messages on social networks, thereby influencing consumer online purchase intention. SEM analysis indicates that perceived usefulness and information adoption act as mediators, facilitating the transmission of eWOM message features to purchase intention, while the direct effect of message attractiveness on perceived usefulness is not significant. This suggests that cognitive aspects outweigh purely visual or linguistic appeal in guiding consumer behavior. The study emphasizes the necessity for brands to invest in generating high-quality, credible, and useful content on social platforms and demonstrates that valid user reviews and recommendations can foster greater trust, loyalty, and ultimately improve purchase rates. Consequently, marketers should design strategies to enhance the credibility and value of delivered information for more impactful consumer decision-making. By presenting a context-driven and updated model in online consumer behavior, this study also sets the groundwork for future research on emotional and cultural dimensions of information acceptance. امروزه رسانه‌های اجتماعی به‌دلیل سرعت و سهولت در انتشار اطلاعات و نیز حضور گسترده و به‌موقع در همه‌جا، به یکی از بهترین ابزارها برای بازاریابان و مدیران فروش در معرفی محصولات و خدمات تبدیل شده است؛ چراکه سرعت و سهولت انتشار اطلاعات باعث شده مشتریان در کمترین زمان با انبوهی از اطلاعات و پیشنهاد‌ها روبه‌رو شوند. با اینکه این روند می‌تواند رقابت را برای شرکت‌ها در این حوزه دشوارتر ‌کرده و بازخورد تبلیغات آنها را نسبت به روش‌های سنتی کاهش دهد. اما گسترش فناوری‌های اینترنتی و رشد شبکه‌های اجتماعی باعث شده است که ارتباطات دهان‌به‌دهان الکترونیک به یکی از مهم‌ترین ابزارهای بازاریابی و تأثیرگذاری بر رفتار خرید مصرف‌کنندگان تبدیل شود. هدف از این پژوهش، مطالعه و بررسی عواملی است که می‌تواند در انتشار اطلاعات دهان‌به‌دهان الکترونیک و پذیرش این اطلاعات از سوی کاربران مؤثر بوده و سرانجام ممکن است منجربه تمایل به خرید کاربران گردد. در این تحقیق، افزون‌بر بررسی ماهیت اطلاعات دهان‌به‌دهان الکترونیک و تأثیر آن بر تمایل به خرید، تأثیر ویژگی‌های کاربران نیز بر تمایل به خرید مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. بدین‌منظور ارتباط بین سه مؤلفه مربوط به ماهیت اطلاعات دهان‌به‌دهان الکترونیک یعنی کیفیت، اعتبار و جذابیت اطلاعات و دو مؤلفه مربوط به ویژگی‌های کاربران یعنی نیاز به اطلاعات و نگرش نسبت به اطلاعات -به‌عنوان متغیرهای مستقل و به‌صورت غیرمستقیم- بر تمایل به خرید بررسی شد. اطلاعات مورد نیاز از طریق پرسشنامه و از میان ۳۹۰ نفر از کاربرانی که قصد خرید آنلاین داشتند، جمع‌آوری شد. داده‌های به‌دست‌آمده با استفاده از روش معادلات ساختاری (SEM) به‌منظور بررسی تأثیر متغیرهای پژوهش بر تمایل به خرید کاربران تحلیل گردید. نتایج نشان داد که متغیرهای کیفیت و اعتبار اطلاعات و نگرش کاربران نسبت به اطلاعات به‌عنوان عوامل کلیدی تأثیرگذار بر تمایل به خرید آنلاین هستند. همچنین، مفید بودن و پذیرش اطلاعات نقش میانجی مهمی در این فرایند ایفا می‌کنند؛ بدین‌معنا که هرچه اطلاعات ارائه‌شده از نگاه کاربران مفیدتر و قابل ‌پذیرش‌تر باشد، احتمال تبدیل آن به رفتار خرید افزایش می‌یابد. یافته‌ها نشان می‌دهد که کاربران در فرایند تصمیم‌گیری برای خرید، اعتماد بیشتری به اطلاعات غیررسمی و تجربیات سایر مصرف‌کنندگان دارند. همچنین، نظرات مثبت و معتبر می‌تواند موجب بهبود تصویر برند و تقویت تمایل به خرید شود.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_734319_15df821d79fcba2d1111e478cd485bf8.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 Data Ethics: Conceptual Analysis of Dimensions and Implications in Data Policy تحلیل مفهومی ابعاد و دلالت‎های اخلاق داده در سیاست‎گذاری داده‏‎ها 549 593 732224 10.22034/jipm.2025.2063775.2037 FA مهدی شقاقی دکترای علم اطلاعات و دانش‎ شناسی استادیار دانشگاه شهید بهشتی، تهران، 0000-0001-6144-3639 Journal Article 2025 06 16 This article investigates the implications of the field of data ethics for data policy-making. To achieve this, we employed a structural conceptual analysis method with an implication-finding approach. First, the field is introduced, and the distinction between data ethics and data science ethics is discussed. It is argued that their relationship is one of specific commonality (umum wa khusûs min wajh), as data science ethics generally focuses on the issue of ethical data processing by software professionals, whereas data ethics concentrates on the production/collection, storage, optimization, distribution, sharing, and use of data by corporations. Next, the difference between this field and big data ethics is addressed. Following a review of relevant research in data ethics, the field’s implications for data policy are presented across six dimensions: Data Economy, Data Collection and Creation, Data Ownership, Open Data, Data Quality, and Data Protection.The findings show that data ethics, extending beyond common discussions in data science ethics or big data ethics, possesses a set of fundamental implications for data policy. In the absence of these implications, the groundwork is laid for structural biases, data injustice, and corporate exploitation of users. Firstly, the data economy transforms users into unpaid knowledge workers, turning their data into a source of commercial value, a tool for power consolidation, and a mechanism for directing consumer behavior. The conceptual analysis of the texts indicates that data collection and creation are never neutral; they are always influenced by ontological, epistemological, methodological assumptions, and power structures. Therefore, raw, unbiased data or "fact without interpretation" does not exist. In the domain of data ownership, it becomes clear that the distinction between use, control, and access has different consequences for individual rights, and many common ownership models practically favor data producers rather than their potential owners. Reviews show that open data only leads to transparency and public measurability if informational justice, analytical capacity, and equal access are guaranteed. Otherwise, it becomes a tool for strengthening the monopoly of technological elites. In the dimension of data quality, it was revealed that completeness, consistency, timeliness, and especially "relevance" play a crucial role in preventing confused decisions and data-driven policy errors. Furthermore, the analysis of the findings indicates that data protection - including preventing unauthorized access, safeguarding data against unforeseen secondary uses, and controlling the transfer of risk from organizations to users - is a fundamental prerequisite for public trust and reducing misuse by corporations and governments. Finally, the research shows that some organizational ethical documents and charters are mostly performative in function and can serve as a cover for the continuation of unethical behaviors. در این مقاله سعی شده دلالت‌های حوزۀ مطالعاتی اخلاق داده برای سیاست‌گذاری داده‎ها بررسی شود. در این بررسی از روش تحلیل مفهومی از نوع ساختاری با رویکرد دلالت‎پژوهی استفاده شد. برای انجام این کار ابتدا، به معرفی این حوزه و سپس، به تفاوت حوزۀ اخلاق داده و حوزۀ اخلاق علم داده پرداخته شده و استدلال شده که نسبت آنها با هم عموم و خصوص من‎وجه است؛ زیرا اخلاق علم داده به‌طور عام به مسئلۀ پردازش اخلاقی داده‎ها توسط متخصصان نرم‎افزار تمرکز دارد؛ در حالی‎ که اخلاق‎ داده به تولید یا گردآوری، ذخیره‎سازی، بهینه‎سازی، توزیع، و به‎اشتراک‎گذاری و استفاده از داده‎ها توسط شرکت‎ها متمرکز است. در ادامه، به تفاوت این حوزه با حوزه اخلاق کلان‎داده اشاره شده و پس از مرور برخی پژوهش‎های حوزۀ اخلاق داده، دلالت‎های حوزۀ اخلاق داده برای سیاست‌گذاری داده‎ها در شش بُعدِ اقتصاد داده، گردآوری و خلق داده، مالکیت داده، داده‎های باز، کیفیت داده، و حفاظت داده ارائه شده است. یافته‎ها نشان می‌دهد که اخلاق داده، فراتر از مباحث رایج در اخلاق علم داده یا اخلاق کلان‌داده، دارای مجموعه‌ای از دلالت‌های بنیادین برای سیاست‌گذاری داده است که در غیاب آنها، زمینه برای سوگیری‌های ساختاری، بی‌عدالتی داده‌ای و بهره‌کشی شرکتی از کاربران فراهم می‌شود. از جمله این دلالت‌ها اینکه اقتصاد داده، کاربران را به کارگران دانشیِ بی‌مزد بدل کرده و داده‌های آنان را به منبع ارزش تجاری، ابزار تحکیم قدرت و سازوکاری برای جهت‌دهی رفتار مصرف‌کنندگان تبدیل می‌کند. تحلیل مفهومی متون نشان می‌دهد که گردآوری و خلق داده هیچ‌گاه خنثی نیست و همیشه تحت تأثیر مفروضات هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی، روش‌شناختی و ساختارهای قدرت انجام می‌شود و ازاین‌‌رو، داده خام بی‌سوگیری یا «واقعیتِ بدون تفسیر» وجود ندارد. در حوزه مالکیت داده نیز روشن می‌شود که تمایز میان استفاده، کنترل، و دسترسی پیامدهای متفاوتی برای حقوق افراد دارد و بسیاری از الگوهای رایج مالکیت، در عمل به نفع تولیدکنندگان داده و نه صاحبان بالقوه آن عمل می‌کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که داده‌های باز تنها زمانی به شفافیت و امکان سنجش عمومی می‌انجامند که عدالت اطلاعاتی، توان تحلیل، و دسترسی برابر تضمین شده باشد و در غیر این صورت، به ابزاری برای تقویت انحصار نخبگان فناور تبدیل می‌شود. در بُعد کیفیت داده نیز آشکار شد که کامل ‌بودن، سازگاری، به‌هنگام ‌بودن و به‌ویژه «ربط»، نقش اساسی در جلوگیری از تصمیمات مغشوش و خطاهای سیاستی مبتنی‌بر داده دارند. افزون‌بر این، تحلیل یافته‌ها نشان می‌دهد که حفاظت داده اعم از جلوگیری از دسترسی نامجاز، صیانت از داده در برابر استفاده‌های ثانویة پیش‌بینی‌نشده، و کنترل انتقال ریسک از سازمان‌ها به کاربران، پیش‌نیازی بنیادین برای اعتماد عمومی و کاهش سوء استفاده‌های شرکت‌ها و دولت‌هاست. سرانجام، پژوهش نشان می‌دهد که برخی اسناد و منشورهای اخلاقی سازمانی، بیشتر کارکردی نمایشی داشته و می‌توانند پوششی برای تداوم رفتارهای ضد اخلاقی باشند.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_732224_6ea40ed8ee96f840945aafa87248fb6e.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 2 2025 12 22 Evaluation of the ISC Ranking System from the Perspective of Productivity Criticism Based on Data Envelopment Analysis ارزیابی نظام رتبه‌بندی ISC از منظر بهره‌وری بر اساس تحلیل پوششی داده‌ها 595 630 734321 10.22034/jipm.2025.2065825.2050 FA معصومه بارانی بیرانوند دانشجوی دکتری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، 0009-0006-2942-153X جمال فتح اللهی دانشیار گروه اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه 0000-0001-6790-3253 سیدمحمدباقر نجفی دانشیار گروه اقتصاد و حسابداری، دانشگاه رازی، کرمانشاه، آزاد خانزادی دانشیار گروه اقتصاد و حسابداری ، دانشگاه رازی، کرمانشاه Journal Article 2025 07 14 Improving productivity is one of the most important goals for higher education systems and universities. University ranking systems play a significant role in guiding university performance. Currently, the Islamic World Science Citation Center (ISC) ranking system is the only one for universities in the country. This research aims to examine the alignment of this ranking system with university productivity criteria. To achieve this, the study uses Data Envelopment Analysis (DEA) to measure the productivity of 69 public comprehensive universities in the country. It then ranks them by productivity and compares the results with the ISC ranking. The results from grouping the universities show that in the first group, large, populous universities like Payame Noor and Technical and Vocational University, despite their high position in the ISC ranking, are not highly ranked in terms of productivity. In the second and third groups, smaller universities with fewer students achieved better rankings. Overall, among the 69 public comprehensive universities, Shiraz University, Ferdowsi University of Mashhad, Tarbiat Modares University, the University of Tehran, and the University of Tabriz ranked 1st to 5th, respectively. Ayatollah Boroujerdi University, Bozorgmehr University of Qaenat, Khorramshahr University of Marine Science and Technology, Saravan Higher Education Complex, and Hazrat Masoumeh University of Humanities and Arts ranked 65th to 69th. The Wilcoxon test showed that the two ranking types do not align. In other words, the criteria used by the ISC ranking are not in line with the productivity indicators of public comprehensive universities. This ranking, therefore, cannot provide the necessary incentive for universities to improve their productivity. Increasing the number and weight of productivity indicators in the ISC ranking could help bridge the gap between these two ranking systems and create a greater incentive for universities to improve their productivity. ارتقای بهره‌وری یکی از مهم‌ترین اهداف نظام آموزش عالی و دانشگاه‌هاست. نظام‌های رتبه‌بندی دانشگاه‌ها نقش قابل توجهی در هدایت عملکرد دانشگاه‌ها دارند. در حال حاضر، نظام رتبه‌بندی مؤسسه استنادی و پایش علم و فناوری جهان اسلام (ISC) تنها نظام رتبه‌بندی دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی کشور است. هدف پژوهش حاضر بررسی میزان تطبیق این نظام رتبه‌بندی با معیارهای بهره‌وری در دانشگاه‌هاست. بدین‌منظور در پژوهش حاضر با استفاده از روش تحلیل پوششی داده‌ها، بهره‌وری ۶۹ دانشگاه جامع دولتی کشوراندازه گیری شده و بر اساس میزان بهره‌وری، رتبه‌بندی و نتایج آن با رتبه‌بندی مؤسسه ISC مقایسه می‌شود. نتایج حاصل از گروه‌بندی دانشگاهها حاکی از آن است که در گروه اول، دانشگاه‌های بزرگ و پرجمعیت مانند پیام نور و فنی و حرفه‌ای، به‌رغم جایگاه بالا در ISC، به‌لحاظ بهره‌وری در رتبه بالا نیستند. در گروه دوم و سوم، دانشگاه‌های کوچک‌تر با تعداد دانشجوی کمتر توانستند جایگاه بهتری کسب کنند. به‌طور کلی، از بین 69 دانشگاه جامع دولتی کشور به‌ترتیب، دانشگاه‌های شیراز، فردوسی مشهد، تربیت مدرس، تهران و تبریز رتبه‌های 1 تا 5 و دانشگاه‌های آیت‌الله‌العظمی بروجردی، بزرگمهر قائنات، علوم و فنون دریایی خرمشهر، مجتمع آموزش عالی سراوان و دانشکده علوم انسانی و هنر حضرت معصومه (س) رتبه‌های 65 تا 69 را به خود اختصاص دادند. آزمون ویلکاکسون نشان داد که این دو نوع رتبه‌بندی بر هم منطبق نیستند. به‌گفته ‌دیگر، معیارهای رتبه‌بندی ISC با شاخص‌های بهره‌وری دانشگاه‌های جامع دولتی همراستا نیست و این رتبه‌بندی نمی‌تواند انگیزه لازم برای بهبود بهره‌وری در دانشگاه‌ها را ایجاد کند. افزایش تعداد و وزن شاخص‌های بهره‌وری در رتبه‌بندی ISC می‌تواند به کاهش فاصله این دو نوع رتبه‌بندی و ایجاد انگیزه بیشتر برای بهبود بهره‌وری در دانشگاه‌ها کمک کند.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_734321_44bcfaf9b50549295d706752a58d2ecf.pdf