پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 The Place of New Technologies and Information Systems in the Teleworking Process جایگاه فناوری‌های نوین و سیستم‌های اطلاعاتی در فرایند کار از راه‌دور 737168 10.22034/jipm.2025.2071886.2095 FA فریبرز درودی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران(ایرانداک)؛ ایران؛ تهران 0000-0003-0386-5301 عادل سلیمانی نژاد بخش علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه شهید باهنر ایران 0000-0002-9757-6836 بنت‌الهدی بنی‌اسدی کارشناس ارشد رشته مدیریت اجرایی؛ دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان؛ کرمان، ایران Journal Article 2025 09 16 The aim of this study is to study the feasibility of a smart teleworking system implementation considering the role of technology and information systems in Iran Copper Industries National Company. The present study is applied in terms of its purpose and is survey-descriptive in nature. The statistical population includes all employees of the National Iranian Copper Industries Company, totaling 2120 people. The statistical sample was determined to be 266 people using the Cochran formula. The sampling method employed was simple random sampling. The data collection tool utilized was a researcher-made self-assessment questionnaire for remote work, consisting of 40 questions. To measure the validity of the questionnaire, the content validity method was applied. The validity of the questionnaire was found to be 0.991 based on the content validity index (CVR) and 0.800 based on the CVI. The reliability of the questionnaire was calculated using Cronbach's alpha test, confirming a value of 0.896. Collected data was analyzed using descriptive statistical methods such as graphs and interferential statistical method and TOPSIS. The results of the research, utilizing TOPSIS model, indicated that the four factors of hardware facilities, software, communication infrastructure, and the ability to develop systematic programs have varying conditions for the implementation of a teleworking system. The research findings highlighted that the impact of each of these factors on the feasibility of implementing a teleworking system is not uniform. Therefore, it is important to measure and rank the impact of these factors accordingly. The ranking of the effective factors on the feasibility of implementing a teleworking system revealed that hardware facilities have the greatest impact, while software facilities have the least impact on the possibility of implementing a smart teleworking system. The research results revealed that Iran Copper Industries National Company lacks sufficient software and communication infrastructure capabilities to implement a teleworking system. Additionally, the company does not have adequate hardware capacities and systematic plans in place. As a result, it is not feasible to implement a smart teleworking system at Iran Copper Industries National Company. It is recommended that the company prioritize the following activities: enhancing software facilities to enable teleworking implementation; conducting training courses, including application software training, for all organizational levels and conducting regular assessments to strengthen employees; establishing and enhancing the necessary communication infrastructure for the successful deployment of teleworking technologies within the company; allocating the required budget to provide software, hardware, and infrastructure facilities for the teleworking process; and developing a documented plan for implementing the teleworking process in accordance with the approved policy. هدف پژوهش حاضر بررسی و امکان‌سنجی پیاده‌سازی سیستم دورکاری هوشمند با توجه به نقش فناوری و سیستم‌های اطلاعاتی در شرکت ملی صنایع مس ایران است. پژوهش حاضر از منظر هدف، کاربردی و از جنبة ماهیت، پیمایشی–توصیفی است. جامعه آماری شامل تمامی کارکنان شرکت ملی صنایع مس ایران به‌تعداد 2120 نفر است. نمونه آماری از طریق فرمول کوکران به‌تعداد 266 نفر تعیین شد. روش نمونه‌گیری تصادفی ساده بود. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه محقق‌ساخته خودارزیابی دورکاری شامل 40 پرسش بود. به‌منظور سنجش روایی پرسشنامه از روش اعتبار محتوایی استفاده شد. به این ترتیب، روایی پرسشنامه بر اساس شاخص روایی محتوایی CVR، 991/0 و بر مبنای CVI، 800/0 تعیین شد. پایایی پرسشنامه بر اساس آزمون آلفای کرونباخ محاسبه و مقدار آن 896/0 تأیید شد. داده‌های گردآوری‌شده با استفاده از روش‌های آمار توصیفی شامل نمودارها و روش آمار استنباطی از قابلیت آزمون‌های «ویل کاکسون» و «تاپسیس» مورد تجزیه‌وتحلیل قرار گرفت. یافته‌های پژوهش بر اساس بهره‌گیری از مدل «تاپسیس» نشان داد که چهار عامل امکانات سخت‌افزاری، نرم‌افزاری، زیرساخت‎های ارتباطی، و قابلیت تدوین برنامه‌های نظام‌مندی به‌منظور پیاده‌سازی سیستم دورکاری شرایط متفاوتی دارد. همچنین، نتایج نشان داد که تأثیر هر یک از عوامل مؤثر بر امکان پیاده‌سازی سیستم دورکاری با یکدیگر یکسان نیست. بنابراین باید میزان تأثیرگذاری این عوامل را سنجید و بدین‌سان آنها را رتبه‌بندی کرد. نتایج حاصل از رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر امکان پیاده‌سازی سیستم دورکاری حاکی از آن است که مؤلفه امکانات سخت‌افزاری بیشترین و امکانات نرم‌افزاری کمترین تأثیر را در امکان پیاده‌سازی سیستم دورکاری هوشمند دارد. نتایج حاصل از پژوهش نشان داد که شرکت ملی صنایع مس ایران از قابلیت‌های نرم‌افزاری و زیرساخت‌های ارتباطی لازم جهت پیاده‌سازی سیستم دورکاری برخوردار نیست، و از نظر قابلیت‌های سخت‌افزاری و تدوین برنامه‌های نظام‌مند هم در وضعیت مطلوبی قرار ندارد. سرانجام، مشخص شد که این شرکت امکان پیاده‌سازی سیستم دورکاری هوشمند را ندارد. بنابراین، پیشنهاد شد که این فعالیت‌ها را در دستور کار قرار دهد: امکانات نرم‌افزاری خود را به‌منظور اجرای طرح دورکاری تقویت کند؛ دوره‌های آموزشی از جمله آموزش‌های مرتبط با نرم‌افزار‌های کاربردی را برای همه رده‌های سازمانی خود برگزار کرده و به‌منظور تقویت هرچه بیشتر کارکنان هر چند سال یک بار، آزمون‌های مرتبط برگزار شود؛ ایجاد و تقویت زیرساخت‌های ارتباطی مورد نیاز برای استقرار و پیاده‌سازی کامل فناوری‌های مربوط به سیستم دورکاری در شرکت در برنامه کاری قرار گیرد؛ بودجه لازم برای تهیه امکانات نرم‌افزاری، سخت‌افزاری و زیرساخت به‌منظور پیاده‌سازی فرایند دورکاری اختصاص داده شود؛ و برنامه‌ریزی مدون برای انجام فرایند دورکاری در چارچوب خط‌مشی مصوب انجام گیرد.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_737168_99c18a57579ea439cb6d257c7490018a.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Scholarly Reviewer Recommendation Systems: A Scoping Review for Identifying a comprehensive design framework طراحی سامانه‌های پیشنهاددهنده داور علمی: مرور دامنه‌ای با رویکرد تحلیل چارچوب برای شناسایی چارچوب جامع 737169 10.22034/jipm.2025.2073841.2109 FA غزاله منصوری کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران ابوالفضل طاهری کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران نرجس متقی lمهندسی کامپیوتر، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران رسول نوری کتابداری و اطلاع رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 10 06 Peer review process is a cornerstone of scholarly publishing, playing a pivotal role in ensuring the quality and credibility of academic articles. With the increasing volume of scientific publications and the growth of interdisciplinary research, identifying qualified reviewers has become a significant challenge for editors. To address this issue, scholarly reviewer recommendation systems have been developed, leveraging textual data, research records, collaboration networks, and intelligent algorithms to automate and optimize reviewer selection. This study aims to provide a scoping review of the methods and algorithms used in designing these systems and to propose a conceptual framework for their future development. A comprehensive scoping review was conducted using international databases (IEEE, PubMed, Scopus, Web of Science) and Persian databases (Magiran, SID, IranDoc, Noormags) for the period 2010–2025. After screening, 28 eligible studies were selected and analyzed according to technical approaches, system types, application domains, data sources, reviewer assignment criteria, and evaluation metrics. The review revealed that combining multiple technical approaches—such as natural language processing for semantic matching between articles and reviewer profiles, network analysis to detect conflicts of interest and hidden relationships, machine learning and author-topic matrix models for expertise classification, and fairness-oriented optimization algorithms for balanced workload distribution—yields the most effective performance in reviewer recommendation systems. Multi-source hybrid systems that integrate textual data, bibliometric indicators, and collaboration networks provide enhanced performance and broader interdisciplinary coverage. Integrating diverse technical approaches, multi-source data, and semantic and network-based analysis can significantly improve the efficiency and reliability of reviewer recommendation systems. Nevertheless, challenges such as the lack of standardized datasets, difficulties in integrating multiple information sources, and concerns regarding algorithmic transparency and fairness persist. The proposed conceptual framework aims to guide the development of next-generation systems capable of supporting interdisciplinary reviews, ensuring fairness, maintaining ethical standards, and ultimately enhancing the quality, trustworthiness, and advancement of scholarly research. فرایند داوری علمی یکی از ارکان بنیادی نظام نشر پژوهشی است که تضمین کیفیت، اصالت، و اعتبار مقالات را بر عهده دارد. با افزایش حجم تولیدات علمی، تنوع حوزه‌ها و گسترش پژوهش‌های میان‌رشته‌ای، انتخاب داوران متخصص و بی‌طرف به چالشی جدی برای سردبیران تبدیل شده است. در پاسخ به این چالش، سامانه‌های پیشنهاددهنده داور علمی با بهره‌گیری از داده‌های متنی، سوابق علمی، شبکه‌های همکاری و الگوریتم‌های هوشمند توسعه یافته‌اند تا فرایند تخصیص داور را خودکار و بهینه کنند. این پژوهش با هدف مرور دامنه‌ای روش‌ها، داده‌ها و الگوریتم‌های به‌کاررفته در طراحی این سامانه‌ها انجام شده است. برای دستیابی به تصویری جامع، جست‌وجویی نظام‌مند در پایگاه‌های بین‌المللی IEEE، PubMed، Scopus و Web of Science و نیز پایگاه‌های فارسی «مگیران»، SID، «ایرانداک» و «نورمگز» برای بازه زمانی ۲۰۱۰ تا آگوست ۲۰۲۵ صورت گرفت. پس از غربالگری، ۲۵ مطالعه واجد شرایط انتخاب و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که سامانه‌های کارآمد به‌طور معمول، از ترکیب پردازش زبان طبیعی برای تطبیق معنایی متن مقاله و پروفایل داور، تحلیل شبکه‌های علمی برای تشخیص تضاد منافع، مدل‌های یادگیری ماشین و الگوریتم‌های ماتریس نویسنده–موضوع برای طبقه‌بندی تخصص، و همچنین روش‌های بهینه‌سازی عدالت‌محور برای توزیع متوازن بار داوری بهره می‌گیرند. سامانه‌های چندمنبعی که داده‌های متنی، شاخص‌های علم‌سنجی و شبکه‌های همکاری را یکپارچه می‌کنند، پوشش میان‌رشته‌ای و دقت بیشتری ارائه می‌دهند. با وجود این پیشرفت‌ها، محدودیت‌هایی همچون نبودِ داده‌های استاندارد، دشواری یکپارچه‌سازی منابع اطلاعاتی و چالش‌های مربوط به شفافیت و بی‌طرفی الگوریتم‌ها همچنان پابرجاست. این مطالعه با ارائه چارچوبی مفهومی، مسیر توسعه نسل آینده سامانه‌های پیشنهاددهنده داور را ترسیم می‌کند؛ سامانه‌هایی که با پشتیبانی از داوری میان‌رشته‌ای و رعایت اصول اخلاقی می‌توانند به افزایش عدالت، اعتماد و کیفیت فرایند داوری علمی کمک کنند. روش انجام: این مطالعه با هدف مرور دامنه‌ای روش‌ها و الگوریتم‌های طراحی سامانه‌های پیشنهاد داور انجام شد. جستجوی جامع در پایگاه‌های بین‌المللی IEEE، PubMed، Scopus و Web of Science و همچنین پایگاه‌های فارسی مگیران، SID، ایران‌داک و نورمگز برای بازه زمانی ابتدای ۲۰۱۰ تا آگوست ۲۰۲۵ صورت گرفت. پس از فرآیند غربالگری، 25 مقاله واجد شرایط انتخاب شدند. تحلیل مقالات براساس رویکردهای فنی و الگوریتمی، نوع سامانه و دامنه کاربرد، منابع داده مورداستفاده، معیارهای تخصیص داور و شاخص‌های ارزیابی عملکرد سامانه انجام شد. این چارچوب تحلیلی امکان بررسی جامع روند پیشرفت فناوری، نقاط قوت و محدودیت‌های هر رویکرد را فراهم ساخت. یافته‌ها: مرور دامنه‌ای 25 مطالعه منتخب نشان داد که ترکیب چندین رویکرد فنی، از جمله پردازش زبان طبیعی برای تطبیق معنایی متن مقاله و پروفایل داور، تحلیل شبکه‌های علمی برای شناسایی تضاد منافع و روابط پنهان، الگوریتم‌های یادگیری ماشین و مدل‌های ماتریس نویسنده-موضوع برای طبقه‌بندی تخصص داوران و الگوریتم‌های بهینه‌سازی عدالت‌محور برای توزیع متوازن بار کاری، بیشترین کارآیی را در سامانه‌های پیشنهاددهنده داور علمی فراهم می‌کند. سامانه‌های ترکیبی چندمنبعی که داده‌های متنی، شاخص‌های علم‌سنجی و شبکه‌های همکاری را تلفیق می‌کنند، عملکرد بهینه و پوشش میان‌رشته‌ای گسترده‌تری ارائه می‌دهند. نتیجه‌گیری: نتایج این مرور نشان می‌دهد که استفاده ترکیبی از رویکردهای فنی مختلف، ادغام داده‌های چندمنبعی و توجه به ابعاد شبکه‌ای و معنایی می‌تواند کارآیی سامانه‌های پیشنهاددهنده داور علمی را به شکل چشمگیری افزایش دهد. با وجود این، چالش‌هایی مانند کمبود داده‌های استاندارد، دشواری یکپارچه‌سازی منابع اطلاعاتی و مسائل مرتبط با شفافیت و بی‌طرفی الگوریتم‌ها همچنان پابرجاست. بر این اساس، مطالعه حاضر با ارائه چارچوبی مفهومی، مسیر توسعه نسل آینده این سامانه‌ها را ترسیم می‌کند؛ سامانه‌هایی که قادرند با پشتیبانی از داوری میان‌رشته‌ای، تضمین عدالت و رعایت اصول اخلاقی، به بهبود کیفیت و اعتماد در فرآیند داوری علمی و ارتقای سطح پژوهش کمک کنند.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_737169_2bad76cf1f35abbb564aeb5d66698236.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Designing an Artificial Intelligence-Based Knowledge Management Framework in Complex Organizations (Case Study: Social Security Organization) طراحی چارچوب مدیریت دانش مبتنی بر هوش مصنوعی در سازمان های پیچیده (مطالعه موردی: سازمان تأمین اجتماعی) 732957 10.22034/jipm.2025.2073417.2106 FA علی اکبر طبیبی دانشجوی دکتری مدیریت فناوری اطلاعات گرایش کسب و کار هوشمند ، گروه مدیریت، واحد نجف‌آباد،دانشگاه آزاد اسلامی،نجف آباد، اصفهان، 0009-0000-3826-8609 ناصر خانی دکتری رشته مدیریت استراتژیک گرایش سیستم های اطلاعاتی ناصر خانی T گروه مدیریت، واحد نجف‌آباد،دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، اصفهان 0000-0002-0027-7048 اکبر نبی الهی دکتری علوم کامپیوتر گرایش فناوری اطلاعات گروه مهندسی کامپیوتر، واحد نجف‌آباد،دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، اصفهان 0000-0002-0785-4338 بیتا یزدانی دکتری مدیریت گرایش منابع انسانی گروه مدیریت،واحدنجف‌آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد،اصفهان، Journal Article 2025 10 03 Knowledge management (KM) is a systematic process through which organizational knowledge is identified, collected, organized, stored, and ultimately shared to enhance decision-making, increase productivity, and foster innovation. As a core concept of the information era, KM plays a vital role in improving organizational performance. A key pillar for advancing KM is artificial intelligence (AI)—yet it has often received insufficient attention from KM practitioners and theorists. Given the complexity of large, multilayered organizations such as Iran’s Social Security Organization, KM cannot rely solely on traditional approaches. The introduction of AI into KM has produced notable effects, including greater efficiency and improved organizational processes. This study aims to design an AI-based KM framework for complex organizations. Adopting a qualitative design and a grounded theory approach, the research population comprised IT managers and specialists of the national Social Security Organization. Data were gathered through semi-structured interviews with 27 academic and executive experts in KM and information technology and continued until theoretical saturation was reached. Snowball and purposive sampling were employed. Data analysis identified 21 influential components grouped into causal and contextual conditions, intervening factors, strategies, and outcomes of AI-enabled KM. Trustworthiness was assessed and confirmed using the criteria of Lincoln and Guba (1985). The findings center on the “intelligentization of knowledge management” as the model’s core phenomenon. Within the proposed framework, the causal conditions include six components: the need for organizational currency (up-to-dateness), transforming raw knowledge into actionable knowledge, responding to employee demands, cost reduction and loss prevention, the inefficiencies of the status quo, and customer-centricity. The contextual conditions include four components: availability of requisite infrastructures, strategic investment, excellence of internal systems, and improved organizational management. The intervening conditions comprise two components: extra-organizational and intra-organizational factors. The strategies dimension includes five components: implementing customer relationship management, executing strategic management, fostering motivation to increase employee participation, and outsourcing technological services. The outcomes include four components: sustainable organizational growth, enhanced corporate image, client (customer) satisfaction, and organizational survival. In sum, applying this framework can help the Social Security Organization’s managers address existing KM challenges, improve the organization’s public image and client satisfaction, and achieve organizational growth culminating in sustained survival. مدیریت دانش فرآیندی است که در آن دانش‌های موجود در سازمان شناسایی، جمع‌آوری، سازمان‌دهی، ذخیره‌سازی و در نهایت به اشتراک گذاشته می‌شوند تا به بهبود فرآیندهای تصمیم‌گیری، افزایش بهره‌وری و ارتقای نوآوری کمک کند و به‌عنوان یکی از مفاهیم کلیدی در عصر اطلاعات، از اهمیت بسیاری در بهبود عملکرد سازمان‌ها برخوردار است. یکی از ارکان کلیدی برای توسعه و پیشرفت مدیریت دانش، هوش مصنوعی است که تاکنون در بسیاری از موارد مورد توجه کافی از سوی دست‌اندرکاران و نظریه‌پردازان مدیریت دانش قرار نگرفته است. با توجه به پیچیدگی‌های سازمان‌های بزرگ و چندلایه مانند سازمان تأمین اجتماعی، مدیریت دانش نمی‌تواند تنها بر پایه رویکردهای سنتی پیش برود. ورود فناوری هوش مصنوعی به حوزه مدیریت دانش تأثیرات قابل‌توجهی همچون افزایش کارایی و بهبود فرآیندهای سازمانی داشته است. پژوهش حاضر، با هدف طراحی چارچوب مدیریت دانش مبتنی بر هوش مصنوعی در سازمان‌های پیچیده انجام شده است. روش پژوهش کیفی و از رویکرد نظریه داده‌بنیاد استفاده کرده است. جامعه آماری پژوهش مدیران و کارشناسان فناوری اطلاعات سازمان تأمین اجتماعی کشور بوده است. داده‌ها بر اساس مصاحبه نیمه‌ ساختاریافته با 27 نفر از خبرگان حوزه مدیریت دانش و حوزه فناوری اطلاعات دانشگاهی و اجرایی و با رسیدن به اشباع نظری، جمع‌آوری شده است. نمونه‌گیری به‌ روش گلوله برفی و هدفمند انجام شد. تحلیل داده‌ها به شناسایی 21 مؤلفه تأثیرگذار در قالب مقوله‌های شرایط علّی و زمینه‌ای، مداخله‌گرها و راهبردها و پیامدهای مدیریت دانش مبتنی بر هوش مصنوعی منتهی شد. روایی و پایایی به روش لینکلن و گوبا (1985) ارزیابی و مورد تأیید قرار گرفت. یافته‌های پژوهش، بر مفهوم هوشمندسازی مدیریت دانش، به‌عنوان پدیده محوری مدل تمرکز دارد. در چارچوب طراحی‌شده پژوهش، شرایط علّی با کشف شش مؤلفه: نیاز به روزآمدبودن سازمان، تبدیل دانش خام به دانش قابل اجرا، پاسخ به تقاضاهای کارکنان، کاهش هزینه‌ و جلوگیری از زیان، ناکارامدی وضع موجود و مشتری‌مداری؛ شرایط زمینه‌ای با چهار مؤلفه: فراهم‌بودن زیرساخت‌های لازم، سرمایه‌گذاری استراتژیک، تعالی سیستم داخلی و بهبود مدیریت سازمان؛ شرایط مداخله‌گر با دو مؤلفه: عوامل برون‌سازمانی و عوامل درون‌سازمانی؛ راهبردها با پنج مؤلفه: پیاده‌سازی مدیریت ارتباط با مشتری، اجرای مدیریت استراتژیک، ایجاد انگیزش در افزایش مشارکت کارکنان و برون‌سپاری خدمات فناورانه؛ و پیامدها با چهار مؤلفه: رشد پایدار سازمان، بهبود تصویر سازمانی، رضایت ارباب رجوع (مشتری) و بقای سازمان مشخص شده است. درنتیجه، کاربرد چنین چارچوبی به مدیران سازمان تأمین اجتماعی کشور کمک می‌کند بر چالش‌های موجود مدیریت دانش خود غلبه نموده و موجبات بهبود تصویر سازمان و رضایت ارباب رجوع را تأمین نمایند و به اهداف رشد سازمان و درنهایت بقای سازمان دست پیدا کنند.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_732957_f75ddb43823a3e40b593f544f8462f64.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Conversational Question and Answering Systems for Low-Resource Languages: A new framework with Large Language Models سیستم‌های پرسش و پاسخ محاوره‌ای برای زبان‌های کم‌منبع: چارچوب جدید تقویت‌شده با مدل‌های زبانی بزرگ 733816 10.22034/jipm.2025.2072373.2101 FA آزاده محبی استادیار پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، 0000-0002-6443-7450 صفورا آقاداود جلفایی پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)، تهران، Journal Article 2025 09 22 Conversational question and answer systems have evolved significantly with the advent of large language models. However, these advances have mostly benefited high-resource languages such as English, while for low-resource languages such as Persian limited resources have been developed. This paper introduces a novel framework augmented with large language models that is specifically designed to fill this linguistic gap. The proposed architecture has six components: “input processing” for language-specific management, “adaptive large language model core”, “knowledge enhancement” for cross-lingual mapping, “context management” for efficient conversational navigation, “response generation” with cultural adaptation, and “human feedback” for continuous improvement. Unlike existing approaches that treat low-resource languages such as Persian as a secondary consideration, the proposed framework incorporates cultural and linguistic considerations throughout the process. The results of the evaluation of the proposed framework by experts are also presented to determine how this framework can address the challenges faced in low-resource languages, including limited training data, morphological complexity, cultural subtleties, and computational limitations. سامانه‌های پرسش و پاسخ محاوره‌ای با ظهور مدل‌های زبانی بزرگ به طور قابل توجهی تکامل یافته‌اند ؛ با این حال، این پیشرفت‌ها عمدتاً به نفع زبان‌های پرمنبع بوده و زبان‌های کم‌منبع را نادیده گرفته‌اند. این مقاله چارچوب نوین تقویت‌شده با مدل‌های زبان بزرگ را معرفی می‌کند که به طور خاص برای پر کردن این شکاف زبانی طراحی شده است. معماری پیشنهادی دارای شش مؤلفه است: «پردازش ورودی» برای مدیریت ویژه‌ی زبان، «هسته مدل‌ زبانی بزرگ تطبیق‌پذیر» ، «بهبود دانش» برای نگاشت بین زبانی، «مدیریت زمینه» برای راهبری کارآمد محاوره، «تولید پاسخ» همراه با انطباق فرهنگی، و «بازخورد انسانی» برای بهبود مستمر. برخلاف رویکردهای موجود، این چارچوب ملاحظات فرهنگی و زبانی را در سرتاسر فرایند پردازش لحاظ می‌کند. برای اعتبارسنجی این چارچوب، از یک ارزیابی کیفی از طریق گروه متمرکز متشکل از پنج متخصص پردازش زبان طبیعی استفاده شد. نتایج ارزیابی متخصصان، اثربخشی چارچوب پیشنهادی را در پرداختن به چالش‌های اساسی زبان‌های کم‌منبع، از جمله محدودیت داده، پیچیدگی‌های صرفی و ظرافت‌های فرهنگی، تأیید کرد. متخصصان به‌طور ویژه، رویکرد نوآورانه چارچوب در «پردازش فرهنگی یکپارچه» ، «کارایی منابع» از طریق مدیریت بهینه زمینه ، و «معماری ماژولار و مقیاس‌پذیر» را به عنوان دستاوردهای کلیدی برجسته ساختند. این پژوهش نشان می‌دهد که ادغام بازخورد انسانی و انطباق فرهنگی در یک معماری کارآمد، راه‌حلی عملی برای توسعه سیستم‌های پرسش و پاسخ محاوره‌ای در زبان‌های کم‌منبع ارائه می‌دهد.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_733816_7125179c510400f2879b658e81249f49.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Cluster Analysis of Semantic Web Research in Knowledge and Information Science تحلیل خوشه‌ای پژوهش‌های وب معنایی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی 737170 10.22034/jipm.2026.2080004.2156 FA مهسا دوکانه‌یی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0009-0003-4297-4751 صالح رحیمی گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران. 0000-0001-6540-9825 فرامرز سهیلی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران. 0000-0003-2581-7052 Journal Article 2025 12 05 This study aims to analyze the conceptual structure of the Semantic Web domain within Knowledge and Information Science (KIS) using data from the Web of Science (WoS) database spanning from 1995 to 2024. The study was conducted using quantitative content analysis and network analysis methods. The research population comprised 1,761 articles. Data analysis was performed using VOSviewer, UCINET, and BibExcel software. Following keyword standardization, a co-occurrence matrix was constructed, and concepts were categorized into ten thematic clusters using the K-means clustering algorithm. Subsequently, a strategic diagram was plotted based on centrality and density indices. The Semantic Web domain has evolved into a dynamic, multi-layered structure over the last three decades. The plotted strategic diagram offers a clear, evidence-based image of conceptual maturity, internal cohesion, and the epistemological status of research clusters. This conceptual map can serve as an analytical and policy tool for scientific decision-makers and researchers to identify knowledge gaps, determine research priorities, and guide future research paths more accurately and efficiently. The analysis identified ten clusters: (1) Ontology and Semantic Retrieval, (2) Semantic Web and Knowledge Management, (3) Linked Data and Information Organization, (4) Thesauri and Knowledge Organization Systems (KOS), (5) Digital Cultural Heritage and Knowledge Organization, (6) Metadata and Knowledge Representation, (7) Semantic Web Standards and Languages, (8) Semantic Information Retrieval in the Web Environment, (9) Open Science and Knowledge Engineering, and (10) Open Data Integration. The clusters of Thesauri and KOS, Digital Cultural Heritage, Metadata and Knowledge Representation, Open Science, and Open Data Integration were identified as emerging fields. The average growth rate of articles during the studied period was 57%. The concepts of Semantic Web, Ontology, and Linked Data comprised of the three main pillars and the central core of this research domain, with the highest frequencies. Notably, the significant presence of keywords from applied fields shows the penetration and influence of the Semantic Web in other areas. Analysis of the strategic diagram indicates that Linked Data, Information Organization, and Semantic Information Retrieval, positioned in the strategic quadrant, constitute the mature core of Semantic Web research. The findings reveal a shift in this domain from an exclusive focus on technical standards and languages—which have now achieved a foundational and established status—towards operational implementation and intelligent knowledge management. This structural evolution, consistent with trends observed in prior literature, signifies a paradigm shift in the Semantic Web from an infrastructure development phase to a practical application within information systems. هدف پژوهش حاضر تحلیل ساختار مفهومی حوزه وب معنایی در علم اطلاعات و دانش‌شناسی در پایگاه «وب‌ آو‌ ساینس» در بازه زمانی ۱۹۹۵ تا ۲۰۲۴ است. این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی و تحلیل شبکه‌ای انجام شده است. جامعه پژوهش شامل ۱۷۶۱ مقاله بود. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار‌های «وس‌ویور»، «یوسی‌آی‌نت» و «بیب‌اکسل» استفاده شد. پس ‌از استانداردسازی کلیدواژه‌ها، ماتریس هم‌رخدادی واژگان تشکیل گردید و مفاهیم با بهره‌گیری از الگوریتم خوشه‌بندی «کی_مینز»، در قالب 10 خوشه موضوعی دسته‌بندی شدند. سپس، با استفاده از شاخص‌های مرکزیت و تراکم، نمودار راهبردی ترسیم شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که حوزه وب معنایی طی سه دهه اخیر واجد ساختاری پویا، تکامل‌یابنده، و چندلایه بوده است. نمودار راهبردی ترسیم‌شده تصویری روشن و مبتنی‌بر شواهد از میزان بلوغ مفهومی، انسجام درونی، و جایگاه معرفت‌شناختی خوشه‌های پژوهشی ارائه می‌کند. این نقشه مفهومی می‌تواند به‌عنوان ابزاری تحلیلی و سیاستی برای تصمیم‌سازان علمی و همچنین پژوهشگران به‌ کار گرفته شود تا از طریق آن، نسبت به شناسایی خلأهای دانشی، تعیین اولویت‌های پژوهشی، و هدایت مسیر پژوهش‎های آینده با دقت و کارآمدی بیشتری اقدام کنند. یافته‌ها همچنین، نشان‌دهنده 10 خوشه هستی‌شناسی و بازیابی معنایی، وب معنایی و مدیریت دانش، داده‌های پیوندی و سازماندهی اطلاعات، اصطلاحنامه‌ها و نظام‌های سازماندهی دانش، میراث فرهنگی دیجیتال و سازماندهی دانش، فراداده‌ها و بازنمایی دانش، استانداردها و زبان‌های وب معنایی، بازیابی معنایی اطلاعات در محیط وب، علم باز و مهندسی دانش و یکپارچه‌سازی داده‌های باز است. خوشه‌های اصطلاحنامه‌ها و نظام‌های سازماندهی دانش، میراث فرهنگی دیجیتال، فراداده‌ها و بازنمایی دانش، علم باز و مهندسی دانش و یکپارچه‌سازی داده‌های باز به‌عنوان حوزه‌های نوظهور شناخته می‌شوند. میانگین نرخ رشد مقالات در دوره مورد بررسی، 57 درصد بوده است. مفاهیم وب معنایی، هستی‌شناسی و داده‌های پیوندی با بیشترین فراوانی‌ها، هسته مرکزی این حوزه پژوهشی را تشکیل می‌دهند. حضور پررنگ کلیدواژه‌هایی از حوزه‌های کاربردی، بیانگر نفوذ و تأثیرگذاری وب معنایی در زمینه‌های دیگر است. نتایج حاصل از تحلیل نمودار راهبردی حاکی از آن است که داده‌های پیوندی و سازماندهی اطلاعات و بازیابی معنایی اطلاعات با قرارگیری در ناحیه راهبردی، هسته اصلی و بالغ پژوهش‌های وب معنایی را تشکیل می‌دهند. یافته‌ها نشان می‌دهد که این حوزه با عبور از تمرکز صرف بر استانداردها و زبان‌های فنی که اکنون به جایگاه زیرساختی و تثبیت‌شده رسیده‌اند، به‌سوی پیاده‌سازی عملیاتی و مدیریت هوشمند دانش تغییر جهت داده است. این تحول ساختاری که همسو با روند تکاملی مشاهده‌شده در پیشینه‌های پژوهشی است، بیانگر گذار پارادایمی وب معنایی از مرحله توسعه زیرساخت به مرحله کاربست اثربخش در نظام‌های اطلاعاتی است.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_737170_8fe6128036b9238487917e23aa07e710.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Service Personalization in Digital Libraries: A Systematic Review of Research Trends, Techniques, and Future Directions تحلیل نظام‌مند مطالعات شخصی‌سازی خدمات در کتابخانه‌های دیجیتال: روندها، چالش‌ها و چشم‌انداز 732986 10.22034/jipm.2025.2072583.2102 FA حسین ادبی فیروزجاه دانشجوی دکتری علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان 0000-0002-7707-3959 میترا پشوتنی زاده گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان مهرداد چشمه‌سهرابی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان 0000-0003-1856-4210 مهدی علیپورحافظی گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه علامه طباطبایی 0000-0002-3113-9887 Journal Article 2025 09 23 Delivering services in digital libraries must align with users’ preferences, needs, and feedback. In this context, service personalization plays a pivotal role in enhancing user satisfaction and maximizing the utilization of digital library capacities. This study aims to systematically review the existing research on service personalization in digital libraries to identify key developments, research gaps, and future directions. Employing a qualitative approach, the study follows the systematic review framework proposed by Kitchenham and Charters (2007). A total of 67 sources—including journal articles, conference papers, and master’s and doctoral theses—were identified and analyzed. Findings reveal that the research landscape can be categorized into three main dimensions and nineteen subcategories: (1) user-centric services (including user profiles, user modeling and privacy, user behavior, collaborative environments, personal information spaces, contextual interoperability, user context awareness, user services, information security, cognitive styles, access methods, and “My Library” features); (2) types of personalization (covering personalization processes, indicators and methods, personalized search and results, recommender systems, and filtering); and (3) applied techniques and technologies (such as data mining, intelligent technologies, big data, and cloud computing). Among these, recommender systems received the most attention. The evolution of research in this domain reflects a transition from foundational digital library infrastructure to advanced intelligent personalization, encompassing AI-driven behavior prediction, interest recognition, automated analysis, and customized service delivery. Despite notable progress, the study highlights the need for innovative and diverse research to address emerging challenges and technological shifts. ارائه خدمات در کتابخانه‌های دیجیتال باید متناسب با علایق، نیازها و بازخوردهای کاربران باشد. در این میان، شخصی‌سازی خدمات نقش مهمی در ارتقای رضایت کاربران و بهره‌برداری بهینه از ظرفیت‌های کتابخانه‌های دیجیتال ایفا می‌کند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نظام‌مند مطالعات مرتبط با شخصی‌سازی خدمات در کتابخانه‌های دیجیتال، به روش مرور نظام‌مند و با بهره‌گیری از چارچوب کیچنهایم و چارترز (2007) انجام شده است. در این راستا، ۶۷ منبع شامل مقالات علمی، کنفرانسی و پایان‌نامه‌ها تحلیل شدند. یافته‌ها نشان دادند که مطالعات این حوزه در سه بعد اصلی شامل «کاربرمحور بودن خدمات»، «انواع شخصی‌سازی» و «تکنیک‌ها و فناوری‌های کاربردی» و در مجموع ۱۹ مقوله فرعی قابل طبقه‌بندی‌اند. بیشترین تمرکز پژوهش‌ها بر «نظام‌های توصیه‌گر» بوده است. همچنین، روش‌های مروری و تجربی بیشترین سهم را در میان روش‌های پژوهشی داشته‌اند. تحلیل روند تحول پژوهش‌ها نشان می‌دهد که کتابخانه‌های دیجیتال از مراحل اولیه دیجیتالی‌سازی تا بهره‌گیری از هوش مصنوعی و توسعه شخصی‌سازی هوشمند پیش رفته‌اند. نتایج این مطالعه بیانگر آن است که با وجود پیشرفت‌های قابل توجه، همچنان نیاز به پژوهش‌های نوآورانه و متنوع در زمینه شخصی‌سازی خدمات در کتابخانه‌های دیجیتال وجود دارد.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_732986_f68069679bad38443287cea9d2c455cb.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 for content marketing of Iranian book reading applications ارائه مدل اقتضایی و مفهومی بازاریابی محتوایی برنامه‌های کاربردی کتابخوانی ایران 737171 10.22034/jipm.2026.2075746.2122 FA مهشید التماسی دانشگاه تهران 0009-0009-2459-7757 کیمیا اسدی دانشگاه تهران 0009-0009-2459-7757 Journal Article 2025 10 25 Objective: The aim of this study is to design a contingency and conceptual model of content marketing for Iranian e-book applications using two theoretical lenses: customer value and institutional theory. Methodology: This study was conducted with a qualitative approach and content analysis method. Data were collected through semi-structured interviews with 10 content marketing experts familiar with e-book applications. Sampling was carried out using a purposive snowball method until theoretical saturation was achieved. Data analysis was performed with MaxQuda software in six steps, and the reliability of the coding was confirmed with a Holst coefficient of 0.82. Findings: The final model consists of three main parts: 1) Dimensions of value creation for the user, including functional (ease of access), emotional (enjoyment of reading), social (sharing), cognitive (learning), and situational (use of dead times) values; 2) Institutional constraints of the Iranian environment at three levels of mandatory pressures (filtering, sanctions), normative (self-censorship, publisher monopoly), and imitative (copying competitors); 3) Operational elements of the strategy include goal setting, multi-format content production (podcast, video, text), targeted distribution (Instagram, the application itself), interaction with users, and performance measurement with indicators such as engagement rate and retention time. Results: Successful content marketing in Iranian book reading programs requires creating a balance between creating value for the user and adapting to institutional constraints. The presented model, by identifying moderating variables (application and user characteristics), goes beyond common linear models and provides a flexible framework for developing a strategy tailored to the conditions of each program. هدف: هدف پژوهش حاضر، طراحی مدل اقتضایی و مفهومی بازاریابی محتوایی برای برنامه‌های کاربردی کتاب‌خوان ایرانی با بهره‌گیری از دو لنز نظری ارزش مشتری و نظریه نهادی است. روش‌شناسی: این مطالعه با رویکرد کیفی و روش تحلیل مضمون انجام شده است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ نفر از خبرگان بازاریابی محتوایی آشنا با برنامه‌های کتاب‌خوان گردآوری شد. نمونه‌گیری به روش هدفمند گلوله‌برفی تا دستیابی به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده‌ها با نرم‌افزار مکس‌کیودا و در شش گام انجام و پایایی کدگذاری‌ها با ضریب هولستی ۸۲/۰ تأیید شد. یافته‌ها: مدل نهایی مشتمل بر سه بخش اصلی است: ۱) ابعاد ارزش‌آفرینی برای کاربر شامل ارزش‌های کارکردی (سهولت دسترسی)، عاطفی (لذت مطالعه)، اجتماعی (اشتراک‌گذاری)، شناختی (یادگیری) و موقعیتی (استفاده از زمان‌های مرده)؛ ۲) محدودیت‌های نهادی محیط ایران در سه سطح فشارهای الزامی (فیلترینگ، تحریم)، هنجاری (خودسانسوری، انحصار ناشران) و تقلیدی (کپی‌برداری از رقبا)؛ ۳) عناصر عملیاتی استراتژی شامل هدف‌گذاری، تولید محتوای چندقالبی (پادکست، ویدئو، متن)، توزیع هدفمند (اینستاگرام، خود اپلیکیشن)، تعامل با کاربران و سنجش عملکرد با شاخص‌هایی چون نرخ تعامل و زمان ماندگاری. نتایج: بازاریابی محتوایی موفق در برنامه‌های کتاب‌خوان ایرانی نیازمند ایجاد تعادل میان ارزش‌آفرینی برای کاربر و انطباق با محدودیت‌های نهادی است. مدل ارائه‌شده با شناسایی متغیرهای تعدیل‌گر (ویژگی‌های اپلیکیشن و کاربران)، از مدل‌های خطی رایج فراتر رفته و چارچوبی انعطاف‌پذیر برای تدوین استراتژی متناسب با شرایط هر برنامه ارائه می‌دهد.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_737171_58cd00e529065dd9c407dee820891a9d.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Examining the compatibility of Schema.org to describe the field of publication based on SPAR Ontologies بررسی همخوانی فرانمای تولید داده‌های ساختارمند برای توصیف حوزه نشر بر اساس هستی‌شناسی‌های اسپار 716610 10.22034/jipm.2024.716610 FA فائزه السادات طباطبایی امیری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهید چمران، اهواز، ایران 0000-0003-1079-6383 عبدالحسین فرج پهلو گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران 0000-0002-3184-4244 شهناز خادمی زاده دانشیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه شهید چمران اهواز، ایران 0000-0003-4494-7709 سیدمهدی طاهری گروه علم اطلاعات و دانش شناسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران 0000-0002-3305-5986 Journal Article 2024 07 14 Objective: The purpose of the research is to examine the compatibility of the Schema.org with the publishing domain based on SPAR Ontologies. Methodology: This research is developmental-applied in terms of its type and employs content analysis as its method. Based on this method, the "units of record" examined are the classes and properties of Schema.org entities and the semantic units of classes and properties in SPAR ontologies. The research population consists of the classes and properties of Schema.org. The classes and properties of SPAR ontologies were matched with all the existing classes and properties in Schema.org, and corresponding elements and those without a match were identified. To examine the level of consistency between the classes and properties of SPAR ontologies and Schema.org, a checklist tool was used as a data collection tool. The data collection method was through structured observation. Findings: Although the scope and objectives of Schema.org and SPAR ontologies differ, there is potential for interoperability between them. Since SPAR ontologies are specifically designed to meet the specific needs of the publishing industry and provide a more comprehensive and specialized set of ontologies for describing scholarly publications and all aspects of the publishing process, and on the other hand, Schema.org is not as comprehensive as SPAR ontologies in the publishing domain, these ontologies, each focusing on one of the different aspects of the publishing process, can be used to enrich and increase the usability of Schema.org in the publishing domain. Conclusion: Creating a comparative table between Schema.org and SPAR ontologies in the perspective of semantic digital publishing can improve the alignment between data and ontologies, and consequently facilitate the integration, interoperability, and stability of related data in the publishing domain. This action improves the quality, accuracy, and reliability of publishing content and semantic data and helps individuals and publishing organizations to operate more effectively and efficiently in a competitive market. It is also very important for the seamless exchange of data and ensuring semantic interoperability in various publishing platforms and applications, and improving the searchability and discoverability of content on the web, and increases user satisfaction. Ultimately, it contributes to standardization efforts in the semantic web community and ensures that semantic publishing practices are aligned with the best practices and standards of the evolving industry. هدف: : در سال‌های اخیر، فرانمای تولید داده‌های ساختارمند به‌عنوان یک استاندارد فراداده‌ای، برای انتشار داده‌های ساختارمند به‌کاررفته است. بااین‌حال، به دلیل ماهیت پویا و نیازهای متنوع حوزه‌های مختلف از جمله حوزه نشر، این استاندارد به‌منظور پوشش کامل بافت نشر، نیازمند گسترش و غنی‌سازی است. یکی از راه‌های مهم برای غنی‌سازی فرانما، ایجاد نگاشت (جدول تطبیقی) بین آن و سایر استانداردهای فراداده‌ای در حوزه نشر از جمله هستی‌شناسی اسپار است که به‌طور تخصصی برای پوشش کامل این حوزه طراحی شده‌اند. این نگاشت، با مشخص کردن نواقص فرانما برای کاربردپذیری در حوزه نشر، پیش‌نیاز پیشنهاد گسترش‌هایی به واژگان فرانما به‌منظور کاربردپذیری بیشتر آن در حوزه نشر است. از این رو، هدف پژوهش، بررسی همخوانی فرانمای تولید داده‌های ساختارمند با حوزه نشر براساس هستی‌شناسی اسپار است. روش: روش پژوهش، تحلیل محتوا است. براساس روش، «واحدهای ثبت» بررسی‌شده، صفات موجودیت‌های فرانمای تولید داده‌های ساختارمند و واحدهای معنا، کلاس‌ها و صفات موجود در هستی‌شناسی‌های اسپار هستند. جامعه‌پژوهش را موجودیت‌ها و صفات فرانمای تولید داده‌های ساختارمند تشکیل می‌دهد. کلاس‌ها و صفات هستی‌شناسی‌های اسپار با تمامی موجودیت‌ها و صفات فرانمای تولید داده‌های ساختارمند مورد تطابق قرارگرفته و عناصر متناظر و آن‌هایی که متناظر نداشتند، تعیین گردیدند. به‌منظور بررسی میزان همخوانی کلاس‌ها و صفات هستی‌شناسی‌های اسپار با موجودیت‌ها و صفات فرانمای تولید داده‌های ساختارمند، ابزار سیاهه‌ وارسی به‌عنوان ابزار گردآوری داده‌ها استفاده شد. روش گردآوری داده‌ها مشاهده ساختارمند توسط تیم پژوهشی بود. یافته‌ها: هرچند دامنه و اهداف فرانمای تولید داده‌های ساختارمند و هستی‌شناسی‌های اسپار متفاوت است، و عدم تطبیق زیادی میان واژگان این دو مشاهده شده است، با این حال، پتانسیل‌هایی برای میان‌کنش‌پذیری بالقوه میان آن‌ها وجود دارد. ازآنجاکه هستی‌شناسی‌های اسپار به‌طور خاص برای پاسخگویی به نیازهای خاص صنعت نشر طراحی‌شده و مجموعه‌ای جامع‌تر و تخصصی‌تر از هستی‌شناسی‌ها را برای توصیف منابع انتشارات علمی و تمام جنبه‌های فرآیند انتشار ارائه می‌دهند و از سوی دیگر، فرانمای تولید داده‌های ساختارمند در حوزه‌ نشر به جامعیت هستی‌شناسی‌های اسپار نیست بنابراین می‌توان برای غنی‌سازی و افزایش کاربردپذیری فرانمای تولید داده‌های ساختارمند در حوزه نشر از این هستی‌شناسی‌ها بهره‌بردای نمود. چرا که هرکدام از این هستی‌شناسی‌هاکه به طور خاص برای صنعت نشر طراحی شده و هرکدام روی یکی از جنبه‌های مختلف فرآیند نشر تمرکز دارند، بهره‌برداری نمود.. نتیجه‌گیری: بررسی همخوانی فرانمای تولید داده‌های ساختارمند در حوزه نشر بر اساس هستی‌شناسی‌های اسپار در چشم‌انداز نشر دیجیتالی معنایی می‌تواند موجب بهبود تطبیق میان داده‌ها و هستی‌شناسی‌ها و درنتیجه تسهیل یکپارچگی و قابلیت میان‌کنش‌پذیری و ثبات داده‌های مرتبط در حوزه‌ نشر شود. این اقدام بهبود کیفیت، دقت و قابلیت اطمینان در انتشار محتوا و داده‌های معنایی را به همراه دارد و به افراد و سازمان‌های انتشاراتی کمک می‌کند تا به‌صورت مؤثرتر و کارآمدتر در بازار رقابتی عمل کنند. همچنین برای تبادل یکپارچه داده‌ها و اطمینان از قابلیت میان‌کنش‌پذیری معنایی در پلتفرم‌های مختلف انتشار و بهبود قابلیت جستجو و کشف محتوا در وب بسیار مهم است و رضایت کاربران را ارتقاء می‌دهد. درنهایت، به تلاش‌های استانداردسازی در جامعه‌ وب معنایی کمک کرده و تضمین می‌کند که شیوه‌های انتشار معنایی با بهترین شیوه‌ها و استانداردهای صنعتِ در حال تکامل، همسو هستند.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_716610_d158a1dde2d5be73d0a9e2de62a661eb.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Prioritizing Research Evaluation Criteria in Universities Using a Hybrid Approach of CRITIC and Ordinal Logistic Regression: An Empirical Study اولویت‌بندی معیارهای ارزیابی پژوهشی دانشگاه‌ها با رویکرد ترکیبی کریتیک و رگرسیون لجستیک ترتیبی: مطالعه‌ای مبتنی بر داده‌های واقعی 732408 10.22034/jipm.2025.2068415.2070 FA سمیرا ابوطالبی دکتری تخصصی ریاضی کاربردی، استادیار، گروه ریاضی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان 0000-0002-5424-9886 Journal Article 2025 08 09 In recent years, the evaluation and ranking of universities have become major concerns for higher education institutions and policymakers. Among various evaluation dimensions, research-related criteria play a central role in shaping a university’s academic reputation and ranking status. However, one of the key challenges in this area is identifying the relative importance of these criteria and accurately modeling their influence on ranking levels. While previous studies have employed either traditional statistical methods or multi-criteria decision-making (MCDM) techniques, most lack a coherent integration of objective weighting and predictive modeling approaches. This study addresses this gap by applying a hybrid methodology to real-world data on the research performance of Iranian universities. First, the CRITIC method (Criteria Importance Through Intercriteria Correlation)—an objective and data-driven technique that accounts for both variability and intercorrelation among criteria—is used to calculate the relative weights of the research indicators. These calculated weights are then incorporated into an ordinal logistic regression model (OLR) to assess the contribution of each criterion to the probability of a university being placed within specific ranking levels. The key contribution of this research lies in its structured integration of two complementary methods, enabling both objective weighting and interpretable statistical analysis. Unlike traditional MCDM approaches that often produce aggregate scores with limited diagnostic value, the proposed model provides a deeper understanding of how each criterion affects ranking outcomes—both in magnitude and direction. The findings reveal that certain frequently used research metrics have limited or even negligible predictive value, while others exert a strong and statistically significant influence on institutional rankings. These insights offer practical guidance for university administrators, research planners, and policymakers who aim to enhance institutional research strategies and improve their positions in national and international ranking systems. Furthermore, the proposed methodological framework is adaptable and may be extended to other educational systems and ranking contexts beyond Iran. در سال های اخیر، ارزیابی و رتبه بندی دانشگاه ها به یکی از دغدغه های اصلی نهادهای آموزش عالی و سیاست گذاران تبدیل شده است. در این میان، معیارهای پژوهشی نقش مهمی در تعیین جایگاه علمی دانشگاه ها ایفا می‌کنند. بااین حال، یکی از چالش های اساسی در این زمینه، تشخیص اهمیت نسبی معیارهای پژوهشی و مدل سازی دقیق رابطه آن‌ ها با رتبه دانشگاه ها است. بسیاری از پژوهش ها به استفاده از روش های آماری کلاسیک یا تصمیم گیری چندمعیاره پرداخته اند، اما اغلب فاقد تلفیق دقیق بین وزن دهی عینی معیارها و تحلیل تأثیر آن ها بر سطوح رتبه ای هستند. در این پژوهش، با بهره گیری از رویکردی ترکیبی و تحلیل داده های واقعی مربوط به عملکرد پژوهشی دانشگاه های ایران، گامی در جهت پاسخ به کمبودهای موجود در تلفیق دقیق وزن دهی و تحلیل اثر معیارها برداشته شده است.در گام نخست، از روش «کریتیک» به‌عنوان یک تکنیک عینی و داده محور برای تعیین وزن معیارها استفاده شده است؛ این روش با درنظر گرفتن هم زمان پراکندگی و هم بستگی معیارها، اهمیت نسبی آن ها را بدون دخالت قضاوت ذهنی مشخص می‌سازد. در ادامه، وزن های به دست‌آمده در مدل «رگرسیون لجستیک ترتیبی» به کار گرفته شده اند تا تأثیر هر معیار بر احتمال قرارگیری دانشگاه ها در سطوح مختلف رتبه ای بررسی شود. نوآوری اصلی پژوهش حاضر در ترکیب ساخت‌ یافته دو روش مکمل و تمرکز بر تحلیل ضرایب مدل رگرسیون لجستیک ترتیبی نهفته است که برخلاف برخی رویکردهای سطحی، تصویری دقیق تر از نقش هر معیار ارائه می‌دهد. نتایج نشان می‌دهد که برخی از معیارها برخلاف انتظار دارای تأثیر معناداری بر ارتقاء رتبه دانشگاه ها نیستند، در حالی که معیارهایی خاص تأثیر چشمگیری دارند. یافته های پژوهش می‌تواند در طراحی سیاست های پژوهشی، بهینه‌سازی بودجه تحقیقاتی، و برنامه‌ریزی برای ارتقای جایگاه علمی دانشگاه ها مورد استفاده مدیران و تصمیم‌گیران آموزش عالی قرار گیرد. این چارچوب قابل تعمیم به سایر نظام های رتبه‌بندی داخلی و بین‌المللی نیز هست.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_732408_2febbe9077109411c13edf6cfa11de54.pdf

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک) پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات 2251-8223 41 3 2026 03 21 Metasynthesis of quality assessment indicators of studies using the Grounded theory method فراترکیب نشانگان سنجش کیفیت مطالعات روش نظریه برخاسته از داده‌ها 737172 10.22034/jipm.2025.2058465.2000 FA خاتون علی پور دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه روشها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. کیوان صالحی دانشیار سنجش آموزش، بخش تخصصی پژوهش و سنجش، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران . 0000-0001-8673-4248 سیده فاطمه زارع شیخکلائی دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی، گروه روشها و برنامه ریزی آموزشی و درسی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. Journal Article 2025 04 27 Grounded theory is a prominent research method in qualitative studies. This method enables researchers to conceptualize, identify problems, theorize about the studied phenomena, generalize findings, and disseminate knowledge. Despite its widespread acceptance, many researchers misunderstand and misapply grounded theory, which impacts the quality of their studies. Neglecting the indicators for assessing the quality of grounded theory is detrimental, particularly in practical fields. Therefore, it is crucial to focus on quality assessment indicators to ensure the correct application of grounded theory. This systematic approach's structured design offers greater clarity in quality assessment. This study adopts a qualitative approach with a meta-synthesis method, conducted across seven steps as outlined by Sandelowski and Barroso. The research aims to answer the question: What indicators assess the quality of studies employing grounded theory methodology (systematic design)? The study reviews all accessible full-text English-language resources, including books, dissertations, and scientific articles. Using reputable databases such as Scopus and Google Scholar between 2019 and 2025, 21 sources were selected from an initial pool of 2,262 based on specific criteria. For validation, the research utilized the CASP framework, Cohen's Kappa coefficient, and supervisor feedback. 831 initial indicators were identified and categorized into 34 sub-criteria and 20 main criteria. These include: Clarity of Purpose: Researcher awareness and expertise in qualitative methods. Researcher Attitudes: Emotional engagement with the research topic, enthusiasm, and commitment to quality.Methodological Integrity: Consistency, clarity, and accuracy in the research design and data collection process.Conceptual Development: Effectiveness in explaining and justifying generated theories, emphasizing relevance, clarity, and applicability. Reflectivity: The ability to adapt and refine concepts based on data without preconceived notions. The findings section of this research can be categorized into several dimensions. These dimensions include: preliminary, researcher, method, categorization, and reporting of findings, textual, and technical. They should use the criteria for clarity of purpose, the researcher's role, method, generating concepts and theories from data, and criteria related to the textual and technical dimensions of the report as a basis for conducting and evaluating studies performed using this method. This will allow us to witness an increasing improvement in the quality of these studies. This research represents a significant leap forward in standardizing quality assessment for grounded theory studies. The developed framework not only enables systematic evaluation of existing research but also provides clear guidelines for designing future studies. Implementing these indicators can lead to the development of more profound, applicable, and valid theories. Moreover, these criteria could serve as a foundation for creating evaluation tools for other qualitative methods. Scientific journals and research institutions can adopt these standards to enhance publication quality in qualitative research. Ultimately, by minimizing methodological errors, this framework will significantly boost the academic credibility and societal impact of qualitative studies, fostering more rigorous and influential research outcomes across various disciplines. It is suggested that researchers, in order to improve the quality of their studies, pay attention to the findings of this research when using the grounded theory method. استفاده از روش نظریه برخاسته از داده‌ها، زمینه‌ای را برای ترویج علم و ارتقای دانش در سطوحی از تحلیل‌ها و پاسخ‌ به سؤال‌ها فراهم می‌کند که دامنه‌ای از مفهوم‌پردازی تا توسعه نظریه‌ها را شامل می‌گردد. مشاهدۀ منابع معتبر علمی داخلی و خارجی حاکی از آن است که سالانه پژوهش‌های داده بنیاد گسترده‌ای در مراکز آموزش عالی انجام می‌شود؛ اما پژوهشگران در کاربرد آن دچار اشتباه می‌شوند و تاکنون نظام نشانگرهای سنجش کیفیت این مطالعات به صورت فراترکیب تدوین و معرفی نشده است. نباید در سنجش کیفیت روش نظریه برخاسته از داده‌ها تعلل نمود زیرا نه‌فقط در حوزه‌های نظری بلکه در حوزه‌های عملی کاربرد دارد و زندگی انسان‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد ازاین‌رو در مطالعۀ حاضر تلاش گردید با استفاده از روش فراترکیب و هفت گام سندولوسکی و باروسو، نشانگان سنجش کیفیت مطالعات روش نظریه برخاسته از داده‌ها شناسایی و معرفی شود. تمام منابع انگلیسی‌ از قبیل کتاب، رساله و مقالات علمی-پژوهشی ای که متن آن‌ها به‌صورت تمام متن قابل‌دسترسی بود انتخاب شد. برای بررسی نظام‌مند متون در نرم‌افزار 8 PoP پایگاه معتبر علمی «Scopus» و موتور کاوش «Google Scolar» و در بازۀ زمانی 2019 تا 2025 جستجو شد و بر اساس ملاک‌های مختلف، از بین 2262 منبع، 21 منبع برای مطالعۀ فراترکیب انتخاب گردید. برای اعتباریابی از CASP و ضریب کاپا و نظرات استاد راهنما استفاده شد. 831 نشانگان اولیه شناسایی شد و در قالب 34 زیرملاک و 20 ملاک اصلی دسته‌بندی شدند. یافته‌ها عبارت‌اند از: وضوح هدف؛ آگاهی محقق (تخصص در تحقیق و پژوهش کیفی، داشتن اطلاعات فراشناختی، درک نظری و عملی، هوشیاری و حساسیت)؛ احساس نسبت به موضوع؛ اشتیاق؛ خلاقیت و انعطاف‌پذیری؛ تمایل محقق؛ داشتن دیدگاه تفسیری، تحلیلی و انتقادی و همچنین مهارت‌های ارتباطی؛ اعتمادبه‌نفس، اخلاق پژوهشی؛ ثبات روش‌شناختی (انسجام، وضوح و تبیین، منطقی)؛ کفایت روش؛ حساسیت و دقت روشی؛ قدرت تبیین و توجیه مفاهیم و نظریه تولیدشده؛ و همچنین تغییر مداوم بدون دخالت پیش‌فرض‌ها و بازتاب پذیری مفاهیم و نظریه تولیدشده از داده‌ها؛ عمق و غنا و پیچیدگی در مفهوم و مفهوم‌سازی، جدید و به‌روز بودن؛ صرفه‌جویی و ایجاز در متن و جذاب و خلاقانه بودن. یافته ها را می‌توان در چندین بُعد؛ مقدماتی، بعد مرتبط با محقق، بعد روش‌شناختی، بعد دسته‌بندی یافته‌ها و بعد متنی و فنی دسته بندی کرد. نتایج این پژوهش گامی اساسی در استانداردسازی ارزیابی کیفیت پژوهش‌های نظریه برخاسته از داده‌ها محسوب می‌شود. با تدوین این چارچوب جامع، نه‌تنها امکان نقد و بازبینی نظام‌مند مطالعات قبلی فراهم می‌شود، بلکه مسیری روشن برای طراحی پژوهش‌های آینده ترسیم می‌گردد. کاربرد این نشانگرها می‌تواند به تولید نظریه‌های عمیق‌تر، کاربردی‌تر و با اعتبار بالاتر منجرشود. این دستاورد می‌تواند مبنایی برای توسعه ابزارهای ارزیابی در سایر روش‌های کیفی نیز قرار گیرد. از سوی دیگر، به کارگیری این ملاک ها توسط مجلات علمی و نهادهای پژوهشی می‌تواند استانداردهای انتشار تحقیقات کیفی را ارتقا دهد. در نهایت، این نظام نشانگری با کاهش خطاهای روش‌شناختی، به افزایش اعتبار علمی پژوهش‌های کیفی و تأثیرگذاری اجتماعی آن‌ها کمک شایانی خواهد کرد. توصیه می‌شود پژوهشگران برای کیفیت مطالعات نظریه برخاسته از داده های طرح سیستماتیک، از آنها برای پژوهش‌های خود استفاده کنند.

https://jipm.irandoc.ac.ir/article_737172_23392a0d65c60fab782c87a446609a94.pdf