XML English Abstract Print


گروه علم اطلاعات و دانش‌شناسی ؛ دانشگاه الزهرا؛ تهران، ایران
چکیده:   (169 مشاهده)
با توجه به نقش مهم و تعیین‌کننده واژگان تخصصی در مسیریابی دقیق و کامل پژوهش‌های علمی، هدف از پژوهش حاضر، تبیین میزان اثربخشی برچسب‌گذاری معنایی در رفع ابهام هم‌نویسه‌های تخصصی و کیفیت بازیابی حاصل از آن بود. این پژوهش از حیث هدف کاربردی و از حیث روش‌شناسی، از نوع کاربردشناسی تجربی یا پیکره‌ای است و روشی با نظارت محسوب می‌شود. از جمله فنون پردازش زبان طبیعی که برای دستیابی به هدف پژوهش به کار گرفته شد تحلیل ریخت‌شناسی و برچسب‌گذاری معنایی هم‌نویسه‌های تخصصی بود. جامعه پژوهش را 442 مقاله علمی در قالب دو گروه کنترل و آزمون تشکیل دادند. گروه کنترل دارای 221 متن کامل مقاله بدون برچسب و گروه تجربی دارای همان 221 مقاله اما این بار برچسب‌گذاریشده، بود که در نظام بازیابی اطلاعات برای تبیین اثربخشی برچسب‌گذاری معنایی در ابهام‌‌زدایی هم‌نویسه‌های تخصصی و کیفیت بازیابی متون علمی آزموده شدند. سطح معنی‌داری آزمون ویلکاکسون نشان داد که میزان کیفیت بازیابی نتایج بعد از به کارگیری پیکره تخصصی برچسب‌گذاری‌شده نسبت به قبل از آن تفاوت معنی‌داری دارد. بررسی رتبه‌های منفی و مثبت نشان داد این میزان به طور معنی‌داری افزایش یافته و به حد بیشینه آن یعنی 1 رسیده است. به عبارت دیگر در روش آزموده شده‌ی این پژوهش، فراخوانی و دقت که هر دو در تعیین میزان کیفیت بازیابی (معیار F) تأثیر دارند در حد بهینه آن یعنی 1 به دست آمد. از یافته‌های پژوهش حاضر چنین برمی‌آید که لزوما بین فراخوانی و دقت رابطه معکوس وجود ندارد و این دو می‌توانند به موازات یکدیگر به حد بیشینه خود برسند. کارایی بهتر نظام بازیابی با استفاده از این رویکرد، به دلیل تجهیز نظام بازیابی به برچسب‌های موضوعی و در نتیجه آن توانمندسازی این نظام به تمایز موضوعی هم‌نویسه‌های تخصصی است. تعبیه مجموعه آموزش در ساختار نظام بازیابی، اطلاعات افزوده‌ای را فراهم می‌کند تا در خدمت نظام بازیابی برای تمایز بین معانی متعدد هم‌نویسه‌های تخصصی قرار گیرد. این ابزار، یکی از عناصری است که کیفیت بهینه بازیابی را موجب می‌شود و نظام بازیابی اطلاعات را هنگام بازیابی متون حاوی هم‌نویسه‌های تخصصی از بازیابی واژه‌محور به سمت بازیابی محتوامحور سوق می‌دهد.
متن کامل [PDF 1682 kb]   (57 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: ذخیره و بازیابی
دریافت: 1400/9/27 | پذیرش: 1401/1/24

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

تمام حقوق این وب‌سایت متعلق به پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات است.

طراحی و برنامه‌نویسی: یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Iranian Journal of Information processing and Management

Designed & Developed by: Yektaweb