ارزیابی سامانه اطلاعاتی هوشمند براساس ویژگی‌های شناختی کاربر (مطالعه موردی: محیط یادگیری الکترونیکی)

نویسندگان

1 پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران(ایرانداک)

2 دانشگاه تهران

چکیده

یکی از اهداف ایجاد سامانه‌ها‌ی اطلاعاتی ارائه‌ خدمات متناسب با ویژگی‌های شناختی کاربران آن است. این امر باعث افزایش بهره‌وری سامانه، رضایت کاربران و علاقه‌مندی آنان به استفاده از سامانه‌های اطلاعاتی می‌گردد. با توجه به این‌که آموزش و یادگیری الکترونیکی، یکی از پرکاربردترین حوزه‌های ارتباط انسان با رایانه و ارائه اطلاعات است، بستر پیاده‌سازی و ارزیابی این پژوهش در محیط یادگیری الکترونیکی است.
هدف پژوهش حاضر، ارزیابی کارایی یک سامانه یادگیری الکترونیکی هوشمند در مقایسه با یک سامانه یادگیری الکترونیکی ساده است. سامانه یادگیری الکترونیکی هوشمند سامانه‌ای است که مطابق با ویژگی‌های شخصیتی و احساسی کاربر عمل می‌کند. در این پژوهش سامانه یادگیری الکترونیکی هوشمند از مدلی استفاده می‌کند که در آن میزان خوشایندی به‌عنوان یکی از مهم‌ترین متغیرها در تعیین احساسات محاسبه و بر اساس آن با کاربران تعامل انجام می‌شود. مدل به‌کاررفته، مدلی است که توانایی تشخیص خوشایندی کاربران را بر اساس ویژگی‌های شخصیتی، اهداف یادگیرنده و رویدادهای محیط یادگیری دارد. ارزیابی مدل در دو گام انجام می‌گیرد: گام اول، تعیین این‌که آیا مدل در محیط آموزش الکترونیکی با محتواهای گوناگون آموزشی قابلیت کاربردپذیری دارد؛ و گام دوم این‌که ارائه راهبردهای مناسب به کاربران پس از پیش‌بینی وضعیت احساسی آن‌ها بر اساس میزان خوشایندی، تأثیری بر وضعیت رضایت و میزان یادگیری کاربران داشته است یا خیر. ارزیابی مدل در گام اول، در دو سامانه آموزش درس «مبانی کامپیوتر و برنامه‌سازی» برای دانشجویان رشته مهندسی کامپیوتر «دانشگاه تهران» و آموزش لغات زبان انگلیسی به‌صورت عمومی برای تمام افراد انجام گرفت. نتایج نشان داد که قدرت پیش‌بینی میزان خوشایندی در مؤلفه احساس در محیط‌های آموزشی با محتواهای گوناگون آموزشی یکسان است و قابلیت تعمیم مدل تأیید شد. در گام دوم، دو سامانه آموزش لغات زبان انگلیسی در دو نسخه ساده و هوشمند مورد بررسی قرار گرفت. در نسخه هوشمند، خوشایندی به‌صورت خودکار تشخیص داده می‌شود و سامانه متناسب با آن، واکنشی را درخور وضعیت کاربر ارائه می‌کند و اطلاعات را نمایش می‌دهد. نتایج مقایسه دو سامانه اطلاعاتی هوشمند و ساده نشان داد که کاربران، سامانه هوشمند را جذاب‌تر و نزدیک‌تر به ویژگی‌های شخصیتی‌شان می‌دانند. همچنین، آن‌ها تأیید کردند که سامانه هوشمند، وضعیت احساسی آن‌ها را به‌خوبی درک کرده و متناسب با آن واکنش نشان داده است و این سامانه می‌تواند در بهبود فرایند یادگیری آن‌ها مؤثر واقع شود؛ زیرا نحوه ارائه اطلاعات بر اساس ویژگی‌های شناختی کاربران صورت گرفته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Evaluation of Intelligent Information System Based on User Cognitive Features(Case Study: E-learning Environment)

نویسندگان [English]

  • Somayeh Fatahi 1
  • Manouchehr MoradiSabzevar 2
1
2
چکیده [English]

One of the most important goals of information systems is to provide services based on users’ cognitive characteristic. This increases the system efficiency, user satisfaction and interest in the use of information systems. Since e-learning has been widely used around the world in human-computer interaction domain, in this research the e-learning environment has been chosen to evaluate the model. 
The goal of this research is performance evaluating of an intelligent e-learning system compared with a simple e-learning system. The intelligent e-learning system which is based on user’s personality dimension and emotion. In this research, the intelligent e-learning system uses a specific model. The model considers desirability as an important variable to calculate emotions and interact with users based on this model. The model can detect users’ emotion based on personality dimension, user’ goals, and environmental event. Evaluating of the model is in two steps: the first step is checking generality of the model in different learning domains and the second one is to determine whether presenting suitable actions to users after predicting their emotion status has an influence on satisfaction and learning rate or not.
In the first step, the model has been evaluated in two real e-learning environments which are designed to teach: “Introduction to computing systems and programming” course and “English language vocabulary”. The results show that accuracy in predicting desirability in emotion module in e-learning environments with different materials learning are the same and they confirm the generality of the model.
In the second step, two e-learning environment is designed to teach English vocabulary. The e-learning environment has been implemented in two versions, i.e. a basic system with no intelligence and an intelligent system which can predict a user’s desirability. The intelligent e-learning environment acts according to the user’s status based on her/his desirability. The results in this step show that users believe the intelligent environment is believable and more attractive than the basic one. Also, they express this environment can understand their emotional status and react based on it, and it can improve their learning process.

کلیدواژه‌ها [English]

  • information system
  • Personality
  • emotion
  • Desirability