طراحی یک هستی‌شناسی برای ادبیات کودکان و نوجوانان بر مبنای اصطلاح‌نامۀ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان (اصکا)(1402/06/07)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 پژوهشگاه علوم وفناوری اطلاعات

چکیده

چکیده: به اعتقاد بسیاری استفاده از اصطلاحنامه‌های قبلی به عنوان دانش پایه و مبنایی برای تعیین روابط سلسله مراتبی برای ساخت هستی شناسی بسیار موثر خواهند بود. مفاهیم و ویژگی‌های بعدی و غنا بخشی به اصطلاحات به واسطۀ مطالعۀ متون مرتبط حاصل خواهد شد. هدف اصلی این پژوهش ارائۀ یک هستی شناسی جهت تبیین درست روابط، ویژگی‌ها و مفاهیم موجود در ادبیات کودک و نوجوان و دسترسی پذیری هرچه بهتر متون مرتبط با ادبیات کودک و نوجوان است. وجود چنین منبعی باعث پربارتر شدن ادبیات کودک و نوجوان آن چنان که در ایران در جریان است خواهد شد. در این پژوهش اصطلاحنامۀ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که جامع‌ترین اصطلاحنامه در زمینه کودک و نوجوان است، به عنوان نقطه شروع ساخت هستی‌شناسی استفاده شد. این پژوهش به روش مت‌آنتولوژی که روش قابل قبول و پیشنهاد شده از سوی متخصصان این حوزه است در یازده مرحله انجام شد. ابزار مورد استفاده نرم افزار پروتژه (نسخه 5.5) بود. یافته‌ها نشان دادند که این حوزه دارای 11 ردۀ اصلی (آموزش و پرورش، ادبیات، ارتباطات، جامعه‌شناسی، دانش شناسی و علم اطلاعات، دین، روانشناسی، زبانشناسی، فلسفه، فناوری و علوم تجربی و هنر و فرهنگ) است. هریک از این رده‌ها به چندین کلاس فرعی تقسیم می‌شوند. گسترده بودن تعداد رده های اصلی مربوط به حوزه ادبیات کودکان و نوجوانان را می‌توان چنین برداشت کرد که هدف اصلی ادبیات کودک و نوجوان تنها سرگرم کردن نیست بلکه هدف آموزش و پرورش و آشناسازی او با مسائل مختلف زندگی را نیز در پی دارد. در نهایت 29 رابطه نوع شی و 23 رابطه نوع داده و پنج رابطه تفسیری برای اصطلاحات تعریف شد. همچنین 950 نمونه یا مثال به هستی‌شناسی اضافه شد. به جهت زیاد بودن آثار ادبی در گروه کودکان و نوجوانان نمونه‌های زیادی برای هر یک از کلاس‌ها قابل ذکر بود که این موضوع از جمله نقاط قوت این هستی‌شناسی به حساب می‌آید. این هستی‌شناسی با برخورداری از مجموعه کاملی از اصطلاحات و مفاهیم و روابط معنایی که با نمونه‌های مختلف برای هر یک از انواع ادبی همراه شده است، برای نویسندگان، کتابداران و سایر فعالان در حوزه ادبیات کودکان و نوجوانان بسیار کارآمد و سودمند خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Designing an ontology for children's literature Based on the thesauri of Children and Adolescents Intellectual Development Centre (ASKA)

نویسندگان [English]

  • shadi Moshtaq 1
  • Moluk Beheshti 2
1 University of Tehran
2 Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc)
چکیده [English]

Abstract: The aim of this research is to present an ontology to explain the relationships, characteristics, and concepts in children's literature to make the texts related to children's literature as accessible as possible. The existence of such a source will make the literature of children more fruitful as it is going on in Iran. In this study, Aska's thesaurus was used as the starting point for constructing the ontology. This research was carried out in eleven steps using the method of meta-ontology, which is an acceptable and suggested method by experts. The tool used in this study was Proteje (version 5.5). The findings showed that this field has eleven main categories (including education, literature, communication, sociology, science and information science, religion, psychology, linguistics, philosophy, technology and experimental sciences, and art and culture). Each of these categories is divided into several sub-classes. The wide range of main categories related to the field of literature for children and teenagers indicates that the main purpose of children's literature is not only to entertain them but also to educate and familiarize them with various issues of life. This ontology, with a complete set of terms, concepts, and semantic relationships, which is accompanied by different examples for each literary type, will be very efficient and beneficial for writers, librarians, and every activist in the field of children's and teenagers' literature.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ontology
  • thesauri
  • Children and Adolescents
  • Intellectual Development Centre
  • ASKA

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 07 شهریور 1402
  • تاریخ دریافت: 15 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری: 28 مرداد 1402
  • تاریخ پذیرش: 01 شهریور 1402