پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات

پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات

ارزیابی خدمات پایگاه اطلاعات علمی ایران (گنج) بر پایه مدل ای‌کوال و ارائه راهکارهایی برای بهبود آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دکتری مدیریت دانش؛ استادیار؛ پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک).
چکیده
پایگاه اطلاعات علمی ایران (یا «گنج»)، تنها پایگاه جامع اطلاعات پایان‌نامه‌ها/ رساله‌های دانش‌آموختگان کشور و از معتبرترین و پربازدیدترین پایگاه اطلاعات علمی در کشور به‌شمار می‌رود. امروزه، ابزارهایی همانند پایگاه «گنج» از نیازهای کلیدی برای پشتیبانی از فعالیت‌ها و خدمات پژوهشی و دانشگاهی در مؤسسه‌های آموزش عالی هستند. از این رو، گسترش و کارآمدتر کردن این ابزارها می‌تواند کارآمدی نظام‌های پژوهشی و آموزشی را در پی داشته باشد. اما گسترش و کارآمدتر کردن این ابزارها بدون سنجش و ارزیابی فعالیت‌ها و خدماتشان شدنی نیست. بنابراین، این پژوهش با هدف ارزیابی پایگاه «گنج» و آگاهی از دیدگاه‌های کاربران این پایگاه به‌منظور بهبود خدمات انجام شده است. به‌منظور انجام این ارزیابی، دیدگاه‌های 577 کاربر این سامانه دربارۀ سه بُعد کلیدی مدل «ای‌کوال»، یعنی کاربردپذیری، کیفیت اطلاعات، و تعامل خدمت در یک پیمایش برخط گردآوری و تجزیه‌وتحلیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان دادند که بیشترین میزان رضایت کاربران از ویژگی‌های پایگاه «گنج» مربوط به بُعد «کاربردپذیری» پرسشنامة «ای‌کوال» است (با میانگین 32/5). در برابر این، کمترین میزان رضایت کاربران از ویژگی‌های پایگاه «گنج» مربوط به بُعد «کیفیت اطلاعات» پرسشنامة «ای‌کوال» است (با میانگین 10/5). افزون ‌بر این، یافته‌های آمار استنباطی نشان دادند که تفاوت دیدگاه کاربران با اشتغال آموزشی گوناگون در بُعدهای گوناگون «ای‌کوال»، یعنی کاربردپذیری (اندازة «اف» = 376/0 و معیار تصمیم = 865/0)، کیفیت اطلاعات (خی دو = 771/6 و معیار تصمیم = 238/0)، تعامل خدمت (خی دو = 751/2 و معیار تصمیم = 738/0) از دیدگاه آماری معنادار نیست. ولی ارتباط میان سابقة آشنایی کاربران با پایگاه «گنج» و دیدگاه آنان دربارة میزان کاربردپذیری این پایگاه از دیدگاه آماری معنادار است (ضریب همبستگی = 106/0 و معیار تصمیم = 011/0). از این رو، می‌توان گفت که هرچه سابقۀ آشنایی کاربران با پایگاه «گنج» بیشتر باشد، میزان رضایت آنان از کاربردپذیری این پایگاه بیشتر است. همچنین، بر پایۀ یافته‌های پژوهش، هرچه میزان بهره‌برداری کاربران از پایگاه «گنج» بیشتر باشد، میزان رضایت آنان از کاربردپذیری، کیفیت اطلاعات، و تعامل خدمت این پایگاه بیشتر است. بر پایۀ یافته‌های این پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که رضایت کاربران از پایگاه «گنج» در هر سه بُعد ابزار «ای‌کوال» در سطح بالایی است؛ با این حال، نباید از بهبود مستمر این پایگاه چشم‌پوشی کرد. از راهکارهایی که می‌توانند به بهبود پایگاه «گنج» یاری رسانند می‌توان به افزودن جزئیات بیشتر به رکوردها (مانند افزودن چکیدۀ انگلیسی)، کارآمدتر کردن کاوش در پایگاه، و کوتاه کردن زمان «امبارگو» (تأخیر در دسترسی به فایل‌های تمام‌متن) اشاره کرد.
 
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Service Evaluation of the Iran Scientific Information Database (Ganj) based on EQUAL Model and Proposing Solutions for the Service Improvement

نویسنده English

Farhad Shirani
Ph.D. in Knowledge Management; Assistant Professor, Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IranDoc).
چکیده English

Iran Scientific Information Database (or "Ganj") is the only comprehensive database of theses/ dissertations of the Iranian scholars and is considered one of the most reliable and most visited academic databases in Iran. Nowadays, tools like "Ganj" database are essential to support research and academic services and activities in higher education institutions. Therefore, expanding and making these tools more efficient can result in the efficiency of research and educational systems. But expanding and making these tools more efficient is not possible without measuring and evaluating their activities and services. Therefore, this research was conducted with the aim of evaluating "Ganj" database and knowing the views of the users of this database in order to improve the services. In order to carry out this evaluation, the viewpoints of 577 users of this database were collected and analyzed in an online survey about the three key dimensions of the E-qual model, i.e. usability, information quality, and service interaction. The findings of the research showed that the highest level of user satisfaction with the features of "Ganj" database is related to the "usability" dimension of the E-qual questionnaire (with an average of 5.32). Against this, the lowest level of user satisfaction with the features of "Ganj" database is related to the "Information Quality" dimension of the E-qual questionnaire (with an average of 5.10). In addition, the findings of inferential statistics showed that the difference in the views of users with different educational employment in different dimensions of E-qual, i.e. applicability ("F" = 0.376 and sig. = 0.865), information quality (Chi-square = 6.771 and sig. = 0.238), service interaction (chi-square = 2.751 and sig. = 0.738) is not statistically significant. However, the relationship between users' familiarity with "Ganj" database and their opinion about the usability of this database is significant from a statistical point of view (correlation coefficient = 0.106 and sig. = 0.011). Therefore, it can be said that the more familiar users are with "Ganj" database, the more satisfied they are with the usability of this database. Also, based on the findings of the research, the more users use "Ganj" database, the more satisfied they are with the usability, quality of information, and service interaction of this database. Based on the findings of this research, it can be concluded that users' satisfaction with "Ganj" database is at a high level in all three dimensions of the E-qual tool; however, the continuous improvement of this database should not be overlooked. Practical suggestions have been provided to improve the services of "Ganj" database. Some helpful solutions for improving "Ganj" database include adding more details to the records (such as adding an English abstract), making the database search more efficient, and shortening the "embargo" (delay in accessing full-text files).
 

کلیدواژه‌ها English

IranDoc
Database
User satisfaction
Ganj Database؛ Quality Measurement
E-QUAL
Website Quality
امان‎الهی نیک، حمید، مهدی علیپور حافظی، و داریوش مطلبی. ۱۳۹۳. ارزیابی کتابخانه‌های دیجیتالی مؤسسه‌های پژوهشی ایران بر اساس پروتکل دیجی‌کوال. فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات ۲۵ (۳): ۲۵-۴۳. https://irandoc.ac.ir/sites/fa/files/attach/article/res-libs.pdf
پیری، علیرضا، و بهروز ابراهیمی لامع. 1392. بررسی میزان رضایت کاربران از کیفیت خدمات الکترونیک وب‌سایت شرکت قطارهای مسافری رجا. مرکز آموزش و تحقیقات راه‌آهن. مقاله شماره 257.
تیموری، مهتاب، حجت خوش‌نفس، و سهیلا نبی‌زاده گیوی. 1394. بررسی کیفیت وبگاه‌های استانی نهاد کتابخانه‌های عمومی ایران با استفاده از ابزار WQET و ارائه راهکارهایی برای بهبود وضعیت آن‌ها. تحقیقات اطلاع‌رسانی و کتابخانه‌های عمومی ۲۱ (۱): ۱۵۳-۱۷۶.
حریری، نجلا، و صغری فیروزی. 1389. سنجش رضایت کاربران نرم‌افزار کتابخانه دیجیتال پیام در کتابخانه‌های استفاده‌کننده از آن. فصلنامه مطالعات ملی کتابداری و سازماندهی اطلاعات (88): 85-102.
خـانلرخـانی، المیرا، صدیقه محمداسـماعیل، و علی شـکویی. ١٣٨٧. مؤلفـه‌هـای کیفیـت و کاربردپـذیری در ارزیـابی صفحات وب. اطلاع‌یابی و اطلاع‌رسانی ٢ (11): 66-69.
دیلمقانی، سمیه، محمد زره‌ساز، و رضا رجبعلی‌بگلو. ۱۴۰۲. بررسی تجربه کاربران در تعامل با پایگاه اطلاعات علمی ایران (گنج) بر پایه مؤلفه‌های مدل لانه زنبوری. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات ۳۸ (4): ۱۳۱۹-۱۳۴۴.
رحمتی‌تاش، مریم. 1388. ارزیابی پایگاه‌های اطلاعات پیوسته مقالات در ایران از نظر سازماندهی و ابزار جست‌وجو. پایان‌نامه کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع‌رسانی. دانشگاه الزهرا (س)، دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی.
رنجبر، عذرا. 1395. ارزیابی کیفیت وب‌سایت مرکز آمار ایران از دیدگاه کاربران بر اساس مدل ای‌کوال. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد روزنامه‌نگاری و مطبوعات. دانشگاه پیام نور استان تهران.
زره‌ساز، محمد، سید رحمت‌اله فتاحی، و محمدرضا داورپناه. 1385. بررسی و تحلیل عناصر و ویژگی‌های مطرح در رابط کاربر نرم‌افزار سیمرغ و تعیین میزان رضایت دانشجویان دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه فردوسی مشهد از تعامل با این نرم‌افزار. مجله کتابداری و اطلاع‌رسانی 9 (4): 127-150.
صادقی‌اقدم رندی، رحیمه. 1395. ارزیابی وب‌سایت‌های فروشگاه‌های آنلاین کتاب در ایران با استفاده از مدل ای-کوآل بر اساس دیدگاه دانشجویان دانشگاه الزهرا (شعبه ارومیه). پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علم اطلاعات و دانش‌شناسی. دانشگاه الزهرا (س).
عباس‌پور، جواد. 1385. ارزیابی رابط کاربر پایگاه اطلاعات چکیده پایان نامه‌های مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران. پایان‌نامه کارشناسی ارشد در کتابداری و اطلاع‌رسانی. دانشگاه تربیت مدرس.
فتاحی، سمیه، محمدجواد ارشادی، و علی‌اصغر حجت‌پناه. 1398. طراحی و پیاده‌سازی سامانه برخط ارزیابی رضایت کاربران پایگاه اطلاعات علمی ایران «سامانه گنج». تهران: پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران.
فهامی، مریم. 1401. ارزیابی شاخص‌های کیفیت آموزش مجازی در مقطع ابتدایی بر اساس استانداردهای وب‌کوال. پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد علوم تربیتی - برنامه‌ریزی درسی. دانشگاه پیام نور استان اصفهان.
کریمی، محمدرضا. 1400. ارائۀ یک مدل ترکیبی مبتنی ‌بر تحلیل سلسله‌مراتبی و تاپسیس جهت آنالیز استراتژیک کیفیت خدمات درمانی الکترونیک و غیرالکترونیک در شرایط فازی (مطالعه موردی: بیمارستان‌های فوق تخصصی شهر شیراز). پایان‌نامۀ کارشناسی ارشد مهندسی صنایع. مؤسسه آموزش عالی زند.
References:
Ary, Donald, Lucy Cheser Jacobs, Christine K. Sorensen, and David Walker. 2018. Introduction to Research in Education. 8th ed. CA: Cengage Learning.
Babbie, Earl R. 2015. Survey research methods. UK: Sage Publications.
Barnes, Stuart J., and Richard Vidgen. 2003. Measuring Web site quality improvements: a case study of the forum on strategic management knowledge exchange. Industrial Management & Data Systems 103 (5): 297-309.
Bell, Suzanne S. 2018. Librarian's guide to online searching: Cultivating database skills for research and instruction. Fourth Edition ed. California: Libraries Unlimited.
Campbell, Donald T., and Donald W. Fiske. 1959. Convergent and discriminant validation by the multitrait-multimethod matrix. Psychological Bulletin 56 (2): 81. 105- https://doi.org/10.1037/h0046016.
Creswell, John W. 2009. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Third ed. UK: SAGE Publications, Incorporated.
_____. 2014. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. UK: SAGE Publications.
de Vaus, David A. 2002. Surveys in Social Research. 5th ed. London: Routledge.
Ershadi, Mohammad Javad, and Zahra Moghadam. 2020. Determine the Importance of Website Quality Criteria from the Point of view of Users EQUAL Techniques and Fuzzy Network Analysis Process. Consumer Behavior Studies Journal 6 (2): 24-45. https://doi.org/10.34785/J018.2019.748. https://cbs.uok.ac.ir/article_61271.html.
Herrera, M., M. A. Moraga, C. Caballero, C. Calero. 2010. Quality in Use Model for Web Portals (QiUWeP). In: Daniel, F., Facca, F.M. (eds) Current Trends in Web Engineering. ICWE 2010. Lecture Notes in Computer Science, vol 6385. Springer, Berlin, Heidelberg. https://doi.org/10.1007/978-3-642-16985-4_9
Miles, Matthew B., A. Michael Huberman, and Johnny Saldana. 2019. Qualitative Data Analysis: A Methods Sourcebook. Fourth ed. UK: SAGE Publications.
Rubio, Doris McGartland, Marla Berg-Weger, Susan S. Tebb, E. Suzanne Lee, and Shannon Rauch. 2003. Objectifying content validity: Conducting a content validity study in social work research. Social Work Research 27 (2): 94-104. https://doi.org/10.1093/swr/27.2.94.
Shahriari, Parviz, and Behrooz Rasuli. 2020. No study is Ever Perfectly Flawless: Exploring Research Limitations in Theses and Dissertations of Iranian Higher Education Institutes. IranDoc 36 (1): 95-126. https://doi.org/10.35050/JIPM010.2020.015. http://jipm.irandoc.ac.ir/article-1-4427-en.html.
Vaughan, Liwen. 2001. Statistical Methods for the Information Professional: A Practical, Painless Approach to Understanding, Using, and Interpreting Statistics. Vol. v. 367. US: American Society for Information Science and Technology.
 

  • تاریخ دریافت 25 تیر 1402
  • تاریخ بازنگری 18 آبان 1402
  • تاریخ پذیرش 05 آذر 1402