پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات

پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات

پیوند انسان و ماشین: تأملی حقوقی بر کاشت تراشه‌های مغزی هوشمند (تراشه‌های مغزی هوشمند)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
مهدیه لطیف‌زاده
استادیار حقوق خصوصی، گروه پژوهشی فقه و حقوق اسلامی، پژوهشکده مطالعات اسلامی در علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران
10.22034/jipm.2025.2057325.1977
چکیده
تحقق فناوری کاشت تراشه‌های مغزی هوشمند، تحولی بنیادین در تعامل انسان و ماشین ایجاد می‌کند که مرزهای سنتی میان انسان و فناوری را دگرگون می‌سازد. این پیشرفت فناورانه، به‌رغم ظرفیت‌های قابل ‌توجه، چالش‌های حقوقی پیچیده و چندوجهی به‌ همراه دارد و نظام‌های حقوقی را با پرسش‌های بنیادین متعددی مواجه می‌سازد. در این راستا پژوهش حاضر با هدف شناسایی دقیق چالش‌های حقوقی ناشی از این فناوری و ارائه راهکارهای حقوقی مناسب به بررسی تعامل این فناوری با حقوق بنیادین انسان پرداخته است. محورهای اصلی این بررسی شامل حریم خصوصی اطلاعاتی و حفاظت از داده‌، مسئولیت‌های مدنی و کیفری و حقوق مالکیت معنوی است که هر یک با چالش‌های نوظهور و پیچیده‌ای در بستر کاشت تراشه‌های مغزی هوشمند مواجه شده‌اند. در این مسیر پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی-تحلیلی و بهره‌مندی از روش تطبیقی به گردآوری و تحلیل داده‌های کیفی از تجربه نظام‌های حقوقی مختلف پرداخته است. به موجب یافته‌های پژوهش، نظارت و بهره‌برداری فراگیر از داده‌های شخصی، خطر نقض حریم خصوصی اطلاعاتی و امنیت داده‌ها از طریق هک زیستی، ابهام در تعیین ماهیت حقوقی تراشه‌ها (به‌عنوان شیء یا بخشی از بدن انسان) و مسئله انتساب مسئولیت‌های مدنی و کیفری نسبت به اقدامات کاربران دارای تراشه، از مهم‌ترین چالش‌های این حوزه هستند. همچنین، چالش‌هایی در جریان مفاهیم متعارف پدیدآورنده و مخترع در حوزه مالکیت معنوی نیز مشاهده می‌شود. برای مواجهه با این چالش‌ها، در این پژوهش دو راهکار اصلی پیشنهاد شده ‌است. نخست، بهره‌مندی از چارچوب‌های قانونی موجود (مانند قوانین تجهیزات پزشکی، رباتیک، هوش مصنوعی و حفاظت از داده‌های شخصی) و دیگری ضرورت قانون‌گذاری جدید است که بتواند به‌طور مؤثر حقوق اشخاص را در جنبه‌های مختلف مربوط به این فناوریِ نوظهور تضمین نماید. نتایج این پژوهش، ضمن ارائه راهکارهای عملی برای چالش‌های پیشِ ‌رو، ارتباط نزدیکی با هدف اصلی (شناسایی و حل مسائل حقوقی ناشی از این فناوری‌های نوین) دارد. اهمیت این یافته‌ها در سطح نظری، کمک به توسعه ادبیات حقوقی نسبت به تعامل انسان و فناوری است و در سطح عملی، بستری را برای قانون‌گذاری مؤثر و حفاظت از حقوق افراد در برابر پیامدهای پیچیده این فناوری فراهم می‌آورد.
کلیدواژه‌ها
حفاظت از داده، حقوق مالکیت معنوی، سایبورگ (انسان مکانیکی)، مسئولیت مدنی
موضوعات

عنوان مقاله English

The Integration of Humans and Machines: a Legal Reflection on Intelligent Brain Implants (Intelligent Brain Implants)

نویسنده English

Mahdieh Latifzadeh
Assistant professor of private law, Department (The Research Group) of Islamic Jurisprudence and Law, Institute for Islamic Studies in Humanities, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
چکیده English

The realization of intelligent brain implant technology represents a profound transformation in human-machine interaction. Despite its numerous advantages, this development poses complex legal challenges for societies. This research aims to accurately identify the legal challenges arising from this emerging technology and to propose appropriate legal solutions, addressing its implications for fundamental human rights in areas such as informational privacy and data protection, civil and criminal liabilities, and intellectual property rights. In this context, the present study employs a descriptive-analytical approach, utilizing comparative methods to gather and analyze qualitative data from the experiences of various legal systems. According to the findings, extensive surveillance and utilization of personal data, the risk of violating informational privacy and data security through biological hacking, ambiguity in determining the legal nature of chips (as objects or parts of the human body), and the issue of attributing civil and criminal liabilities for actions taken by chip users are among the most significant challenges in this field. Additionally, challenges arise in conventional concepts of creator and inventor within intellectual property law.To address these challenges, this research proposes two main solutions: first, leveraging existing legal frameworks (such as laws governing medical devices, robotics, artificial intelligence, and personal data protection); and second, developing new and specific legal frameworks that can effectively safeguard individuals' rights in various aspects related to this emerging technology. The results of this study not only provide practical solutions for the forthcoming challenges but also closely relate to the primary objective—identifying and resolving legal issues arising from these novel technologies. The significance of these findings lies in their theoretical contribution to the development of legal literature concerning human-technology interaction, as well as their practical implications for effective legislation and protection of individuals' rights against the complex consequences of this technology.

کلیدواژه‌ها English

Data Protection, Intellectual Property Rights, Cyborg (Mechanical Human), Civil Liability
 
فهرست منابع
لطیف‌زاده، مهدیه، سید محمدمهدی قبولی درافشان، سعید محسنی، و محمد عابدی. ۱۴۰۲. چگونگی پردازش داده‌ی شخصی خاص در حقوق اتحادیه اروپا و بررسی آن در نظام حقوقی ایران. پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات ۳۹ (۱): ۱۵۷-۱۹۹. شناسه برنمود دیجیتالی: /10.22034/jipm.2023.706403
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی. ۱۳۹۹. طرح یکپارچه‌سازی داده‌ها و اطلاعات ملی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
_____. ۱۴۰۰. طرح حمایت و حفاظت از داده و اطلاعات شخصی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
_____. ۱۴۰3. طرح الزام به انتشار داده و اطلاعات. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
_____. ۱۴۰۳. طرح حفاظت از داده‌های شخصی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات. ۱۳۹۷. پیش‌نویس لایحه صیانت و حفاظت از داده‌های شخصی. تهران: وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات.
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. ۱۳۹۴. آیین‌نامه تجهیزات و ملزومات پزشکی. تهران: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی. ۱۳۹۷. آیین‌نامه فعالیت در حوزه تجهیزات پزشکی. تهران: وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
References:
Apple Computer, Inc. v. Franklin Computer Corp., 714 F.2d 1240 (3d Cir. 1983).
Barfield, W., and A. Williams. 2017. Law, cyborgs, and technologically enhanced brains. Philosophies 2 (6): 1–17. https://doi.org/10.3390/philosophies2010006
Bavana, K. 2022. Privacy in the Metaverse. Jus Corpus Law Journal 2 (3): 1–11. https://www.juscorpus.com/wp-content/uploads/2022/03/2.-K.-Bavana.pdf (accessed Jan. 11, 2025)
Burwell, S., M. Sample, and E. Racine. 2017. Ethical aspects of brain computer interfaces: a scoping review. BMC Medical Ethics 18 (1): 1–11. https://doi.org/10.1186/s12910-017-0220-y
De Bougrenet De La Tocnaye, J.-L. 2022. Restored vision—augmented vision: Arguments for a cybernetic vision. Comptes Rendus. Biologies 345 (2): 135–156. https://doi.org/10.5802/crbiol.102
European Parliament, and Council. 2024. Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of June 13, 2024, laying down harmonised rules on artificial intelligence and amending various regulations and directives (Artificial Intelligence Act). Official Journal of the European Union, L 1689, 12.7.2024. https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj (accessed Nov. 19, 2024)
Fosch Villaronga, E., and A. Roig. 2017. European regulatory framework for person carrier robots. Computer Law & Security Review 33 (4): 502–520. https://doi.org/10.1016/j.clsr.2017.03.018
Iranian Parliament Research Center. 2020. National data and information integration plan. Tehran: Iranian Parliament Research Center. [In Persian]
Iranian Parliament Research Center. 2021. Personal data and information protection bill. Tehran: Iranian Parliament Research Center. [In Persian]
Iranian Parliament Research Center. 2024a. Mandate for data and information publication bill. Tehran: Iranian Parliament Research Center. [In Persian]
Iranian Parliament Research Center. 2024b. Personal data protection bill. Tehran: Iranian Parliament Research Center. [In Persian]
Kirsten, W., F. Ben, & A. Helen. 2017. Privacy and Brain-Computer Interfaces: method and interim findings: Privacy and Brain-Computer Interfaces: method and interim findings. The ORBIT Journal 1 (2), 1-19. http://dx.doi.org/10.29297/orbit.v1i2.39
Krausová, S. A. 2014. Legal Aspects of Brain-Computer Interfaces. Masaryk University Journal of Law and Technology 8 (2): 199–208. https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=892946 (accessed Feb. 9, 2025)
Latifzadeh, M., S. M. M. Qabuli Dorafshan,S. Mohseni, and M. Abedi. 2023. How to Process Specific Personal Data in EU Law and Examine it in the Iranian Legal System. Iranian Journal of Information Processing and Management 39 (1): 157-199. doi: 10.22034/jipm.2023.706403 [In Persian]
Livingstone, S., M. Stoilova, and R. Nandagiri. 2019. Children’s data and privacy online: Growing up in a digital age. An evidence review. London: London School of Economics and Political Science. https://eprints.lse.ac.uk/101283/1/Livingstone_childrens_data_and_privacy_online_evidence_review_published.pdf (accessed Feb. 13, 2025)
Madiega, T., P. Car, M. Niestadt, and L. Van de Pol. 2022. Metaverse, Opportunities, risks and policy implications, 1-12. European Parliamentary Research Service (EPRS) Members’ Research Service. https://www.europarl.europa.eu/thinktank/en/document/EPRS_BRI(2022)733557 (accessed Oct. 11, 2024)
McGee, E. M. 2014. Brain–Computer Interfaces: Ethical and Policy Considerations. Implantable Bioelectronics 411-433. https://doi.org/10.1002/9783527673148
McCarthy-Jones, S. 2021. Corrigendum: The autonomous mind: The right to freedom of thought in the twenty-first century. Frontiers in Artificial Intelligence 4, 672279. https://doi.org/10.3389/frai.2021.672279
Meyer, M., and J. van der Laan. 2016. The New Rembrandt: A project by Microsoft Delft University of Technology, Mauritshuis, and Rembrandt House Museum. Amsterdam University Press.
Ministry of Health and Medical Education. 2015. Regulation on medical equipment and supplies. Tehran: Ministry of Health and Medical Education. [In Persian]
Ministry of Health and Medical Education. 2018. Regulation on activity in the field of medical equipment. Tehran: Ministry of Health and Medical Education. [In Persian]
Ministry of Information and Communications Technology. 2018. Draft bill on safeguarding and protecting personal data. Tehran: Ministry of Information and Communications Technology. [In Persian]
O’Shaughnessy, M. R., W. G. Johnson, L. N. Tournas, C. J. Rozell, and K. S. Rommelfanger. 2023. Neuroethics guidance documents: Principles, analysis, and implementation strategies. Journal of Law and the Biosciences 10 (2): lsad025. https://doi.org/10.1093/jlb/lsad025
Palmerini, E., A. F. Bertolini, B. J. Battaglia, A. Koops, P. Carnevale, and P. Salvini. 2016. RoboLaw: Towards a European framework for robotics regulation. Robotics and Autonomous Systems 86: 78–85. https://doi.org/10.1016/j.robot.2016.08.026
Poldrack, R. A., T. O. Laumann, O. Koyejo, B. Gregory, A. Hover, M.-Y. Chen, and J. A. Mumford.2015. Long-term neural and physiological phenotyping of a single human. Nature Communications 6(1): 1–15. https://doi.org/10.1038/ncomms9885
Priyana, Y. 2022. Intellectual Property Rights Relating to Integrated Circuit Layout Design: India, Bangladesh, and United States Perspectives. The Easta Journal Law and Human Rights 1 (01): 01–08. Retrieved from https://esj.eastasouth-institute.com/index.php/eslhr/article/view/15 (accessed Dec. 21, 2024)
Quigley, M., and S. Ayihongbe. 2018. Everyday Cyborgs: on Integrated Persons and Integrated Goods. Medical Law Review 26 (2): 276–308. https://doi.org/10.1093/medlaw/fwy003
Ramirez Caminatti, F. 2023. Copyrighting brain computer interface: Where neuroengineering meets intellectual property law. Cybaris Intell 14 (1): 1-33. https://open.mitchellhamline.edu/cybaris/vol14/iss1/1 (accessed Dec. 03, 2024)
Riley v. California, 573 U.S. 373 (2014). https://www.law.cornell.edu/supremecourt/text/13-132 (accessed Jan. 23, 2025)
Rodriguez, D. A. 2018. Chipping in at work: privacy concerns related to the use of body microchip (RFID) implants in the employer-employee context. IowA L. REv 104: 1581–1611. https://ilr.law.uiowa.edu/sites/ilr.law.uiowa.edu/files/2023-02/Rodriguez.pdf (accessed March 01, 2025)
Saha, S., K. A. Mamun, K. Ahmed, R. Mostafa, G. R. Naik, S. Darvishi, A. H. Khandoker, and M. Baumert. 2021. Progress in Brain Computer Interface: Challenges and Opportunities. Frontiers in Systems Neuroscience 15: 1–20. https://doi.org/10.3389/fnsys.2021.578875
Shein, E. 2022. Neurotechnology and the law. Communications of the ACM 65 (8): 16–18. https://doi.org/10.1145/3542816
Stout, N. 2019. Further Ethical Concerns for Neurotechnological Thought Apprehension in Medicine. AJOB Neuroscience 10 (1): 28–29. https://doi.org/10.1080/21507740.2019.1595774
Vlek, R. J., D. Steines, D. Szibbo, A. Kübler, M.-J. Schneider, P. Haselager, and F. Nijboer. 2012. Ethical Issues in Brain–Computer Interface Research, Development, and Dissemination. Journal of Neurologic Physical Therapy 36 (2): 94–99. https://doi.org/10.1097/NPT.0b013e31825064cc
Yue, C. 2023. Privacy and Ethical Concerns of Brain-Computer Interfaces. 2023 IEEE International Conference on Metaverse Computing, Networking and Applications (MetaCom), 134–138. https://doi.org/10.1109/MetaCom57706.2023.00036

  • تاریخ دریافت 19 فروردین 1404
  • تاریخ بازنگری 04 تیر 1404
  • تاریخ پذیرش 17 تیر 1404