روابط کتابشناختی در مارک و همخوانی آن با الگوی اف.آر.بی.آر. براساس قواعد آر.دی.ای.

نویسندگان

1 کتابخانه مرکزی دانشگاه شهید بهشتی

2 پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران

3 گروه کتابداری و اطلاع‌رسانی، دانشگاه آزاد، تهران شمال

چکیده

این پژوهش، به‌منظور بررسی روابط کتابشناختی در مارک و همخوانی آن با الگوی مفهومی ملزومات کارکردی (فر- بر) انجام شده است . پیشینه‌های کتابشناختی از روابط متنوعی برخوردارند که نشان دادن آنها در مارک با محدودیت‌های بسیاری همراه است. حال آنکه از طریق همین روابط است که می‌توان آثار و نوشته‌های مرتبط با یک اثر خاص را کنار هم آورد و زمانی که در فهرست جستجو می‌کنیم، این آثار را در نتایج جستجو در یک مجموعه و در ارتباط با یکدیگر در دسترس قرار دهیم. با استفاده از الگوی مفهومی فر- بر با تأکید بر موجودیت‌ها و روابط بین آنها، کارکردهای فهرست به‌مراتب بالا می‌رود و فهرست‌ها به اهداف اصلی خود نزدیک می‌شوند. هدف این پژوهش، تبیین روابط حاکم بر موجودیت‌های کتابشناختی (اثر، بیان، نمود، و مورد) پیشینه‌های کتابشناختی فارسی مبتنی بر مارک ایران با استفاده از الگوی مفهومی اف.آر.بی.آر. (فر- بر) تعیین شده است. روش مورد استفاده در این پژوهش، تحلیل محتوا با رویکرد توصیفی بوده است. در این پژوهش، برای گردآوری اطلاعات از فهرست پیوسته (اپک)2 کتابخانه ملی ایران استفاده شده است و تمامی پیشینه‌های جامعه پژوهش با معیارهای بیان‌شده در گزارش نهایی ایفلا، در خصوص روابط کتابشناختی موجودیت‌های گروه اول، در الگوی اف.آر.بی.آر.، و نیز قواعد آر.دی.ای.، تطبیق داده شده و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. طبق این بررسی، اگر بخواهیم نرم‌افزاری بر‌اساس الگوی مفهومی تدوین شود و از داده‌های مارکی که در حال حاضر در پایگاه کتابشناختی کتابخانه ملی وجود دارد، انتقال داده صورت بگیرد، بیشتر روابط به‌صورت ماشینی قابل انتقال نخواهد بود. به‌علاوه، خاطر نشان می‌شود روابطی که در این پژوهش در تطابق مارک و فر- بر به‌دست آمد، حاصل استنتاج ذهن هوشمند است و ماشین قادر نیست آن را تشخیص دهد. در این خصوص، نتایج پژوهش نشان داد که از جهت مارک به فر-بر 70/47 درصد از فیلدهای مارکی، امکان انتقال رابطه‌ای را بر‌اساس تبیین روابط دارند، و از سوی فر- بر به مارک با به‌کارگیری همه تلاش هوشمند و تشخیص رابطه‌های مارکی، فقط 38/31 درصد از روابط می‌توانند توسط مارک پوشش داده شوند. ولی، بر‌اساس داده‌های واقعی و مورد استفاده فعلی در نمونه بوستان سعدی از فرمت مارک- مبنای کتابخانه ملی ایران در نتایج این پژوهش، این امکان به 95/16 درصد تقلیل می‌یابد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Bibliographic Relationships in MARC and Consistent with FRBR Model According to RDA Rules

نویسندگان [English]

  • Mahsa Fardehoseiny 1
  • Seyed Ebrahim Emrani 2
  • Mehrdokht Vazirpour Keshmiri 3
1
2
3
چکیده [English]

This study was conducted to investigate the bibliographic relationships in the MARC and it’s consistency with the FRBR model. With establishing the necessary relations between bibliographic records, users will retrieve their necessary information faster and more easily. It is important to make a good communication in existing bibliographic records to help users to find what they need. This study’s purpose was to define the relationships between bibliographic records in the National Library's OPAC database and the study’s method was descriptive content analysis approach. In this study, the online catalog (OPAC) National Library of Iran has been used to collect information. All records with the mentioned criteria listed in the final report of the IFLA bibliographic relations about the first group entities in FRBR model and RDA rules has been implemented and analyzed. According to this study, if software has been developed in which the data transferring was based on the conceptual model and the MARC’s data that already exists in the National Library's bibliographic database, these relationships will not be transferable. Withal, in this study the relationships on consistent FRBR and MARC concluded with an intelligent mind and the machine is unable to detect them. The results of this study showed that the relations which conveyed from MARC to FRBR, was about 47/70 percent of the MARC fields, in other hand by FRBR to MARC with the use of all intelligent efforts, and diagnosis of MARC relationships, only 31/38 percent of the relations can be covered through the MARC. But based on real data and usable fields in Boostan-e-Saadi with MARC pattern, records on the National Library of Iran showed that the results reduced to 16/95 percent..

کلیدواژه‌ها [English]

  • functional requirements for bibliographic records
  • FRBR conceptual model (Fer-Ber)
  • IRAN MARC
  • bibliographic family
  • Boostan-e-Saadi’s bibliographical records
  • bibliographic relationships
  • resource description and access (RDA)