شناسایی روابط کتابشناختی در فهرست کتابخانه ملی ایران مبتنی بر الگوی ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف آر بی آر): گام نخست در بازنمون شبکه دانش انتشارات ایرانی-اسلامی

نویسندگان

1 دانشگاه فردوسی مشهد

2 دانشگاه علامه طباطبائی

10.35050/JIPM010.2017.016

چکیده

هدف پژوهش حاضر، شناسایی روابط کتابشناختی میان پیشینه‌های فراداده‌ای فهرست «کتابخانه ملی ایران»، بر اساس الگوی ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف‌آر‌بی‌آر)، به‌منظور بازنمون شبکه دانش انتشارات ایرانی-اسلامی است. برای نیل به این هدف، از روش تحلیل محتوا استفاده شد. جامعه پژوهش حاضر، پیشینه‌های فراداده‌ای مربوط به کتاب‌های موجود در فهرست «کتابخانه ملی ایران» برای چهار خانواده کتابشناختی شامل قرآن، نهج‌البلاغه، شاهنامه و مثنوی (در مجموع 28213 پیشینه) است که از سیستم جامع «کتابخانه ملی ایران» (رسا) شناسایی و استخراج شدند. روش گردآوری داده‌ها شامل مشاهده ساختارمند و روش اسنادی است. ابزار گردآوری داده‌ها یک سیاهه وارسی، و ابزار نمایش داده‌های تحلیل‌شده یک ماتریس است. نتایج پژوهش نشان داد که همه انواع روابط ارائه‌شده در الگوی ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف‌آر‌بی‌آر)، به استثنای رابطه «تنظیم (موسیقی)» از گروه «روابط بین بیان‌های مختلف یک اثر»، در فهرست «کتابخانه ملی ایران» وجود دارند. از آنجا که نوع رابطه «تنظیم (موسیقی)» تنها رابطه در سیاهه وارسی است که فقط به اشیاء محتوایی موسیقایی اختصاص دارد، می‌توان این‌گونه استنباط نمود که فهرست «کتابخانه ملی ایران» در محدوده پیشینه‌های فراداده‌ای مربوط به کتاب‌ها، پوشش کاملی از روابط کتابشناختی الگوی ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف‌آر‌بی‌آر) را ارائه نموده است. نتایج حاصل از پژوهش حاضر می‌تواند از دو جهت، هم به‌منظور پیاده‌سازی الگوی ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف‌آر‌بی‌آر) در محیط‌های کتابخانه‌ای، و هم به‌منظور طراحی الگوی هستان‌شناسی فراداده‌ای و ایجاد دادگان فهرست «کتابخانه ملی ایران» مبتنی بر روش داده‌های پیوندی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Identification of Bibliographic Relationships in the National Library and Archives of Iran (NLAI) According to the Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR) Model: the First Stage in Representing the Knowledge Network of Iranian-Islamic Publications

نویسندگان [English]

  • Akram Fathian 1
  • Azam Sanatjoo 1
  • Seyed Mahdi Taheri 2
  • Mohsen Kahani 1
چکیده [English]

The aim of this study is to find out the bibliographic relationships between the metadata records in the National Library and Archives of Iran (NLAI) according to FRBR model, in order to represent the Knowledge network of Iranian-Islamic publications. To achieve this objective, the content analysis method was used. The study population includes metadata records for books in NLAI for four bibliographic families including Quran, Nahj al-Balagha,Shahnameh, and Masnavi (a total of 28213 records), that were accessible through the NLAI OPAC. In this study, the data gathering methods were structured (systematic) observation and documentary method. A checklist is used for data gathering, and a matrix is used to display the analyzed data. The results of the study showed that all relationship types of the Functional Requirements for Bibliographic Records (FRBR) model, except the “arrangement (music)” relationship from the section “Expression-to-Expression Relationships: between expressions of the same work”, were found in metadata records. Since the “arrangement (music)” relationship is used only for musical objects, so it can be concluded that NLAI encompasses the entire range of the FRBR relationship types that provided for books. The results of this study can be useful to implement FRBR model in persian libraries, and also to design NLAI metadata ontology model and create and publish the NLAI dataset based on linked data method.