روش‌شناسی ساخت و طراحی هستی‌نگاشت‌ها:مورد پژوهی حوزه علم‌سنجی

نویسندگان

1 گروه علم اطلاعات و دانششناسی؛ دانشگاه اصفهان

2 گروه علم اطلاعات و دانش شناسی؛ دانشگاه اصفهان

3 دانشگاه اصفهان

چکیده

هستی‌نگاشت‌ از یک‌سو ابزاری مفید جهت سازماندهی منابع و از سوی دیگر ابزاری مفید جهت بازنمون دانش است. با پیشرفت فناور‌ی‌های وب معنایی، ساخت و طراحی هستی‌نگاشت‌ها جهت تسریع در این روند، ضروری به نظر می‌رسد. هدف پژوهش حاضر تبیین روش‌شناسی‌های موجود، طراحی مدل مفهومی حوزه علم‌سنجی، و مراحل ساخت هستی‌نگاشت‌ آن با عنوان  ScientometricsOnt است.
پژوهش حاضر از نوع کاربردی و جامعه پژوهش شامل کتاب، مقاله، واژه‌نامه‌ تخصصی، اصطلاحنامه، پایان‌نامه و طرح‌های پژوهشی حوزه علم‌سنجی به‌ زبان فارسی است. به‌منظور گردآوری داده‌ها از پایگاه‌های اطلاعاتی داخلی و جست‌وجو در منابع مرتبط استفاده شد. برای ایجاد مدل مفهومی حوزه علم‌سنجی و تبیین روابط و نمونه‌ها از رویکرد تحلیل حوزه بهره‌جویی شد. روایی صوری و محتوایی مدل مفهومی علم‌سنجی توسط متخصصان حوزه علم‌سنجی مورد تأیید قرار گرفت. ابزار مورد استفاده جهت ساخت هستی‌نگاشت، نرم‌افزار «پروتژه» ویرایش 5 است. روش‌ مورد استفاده روش OAsys‌‌Bermejo (2007) با اعمال برخی تغییرات بود. نتایج نشان داد که هستی‌نگاشت علم‌سنجی در یازده کلاس اصلی شکل گرفت که دارای 20 رابطه و 100 نمونه است. هستی‌نگاشت فوق می‌تواند ابزاری مفید و کارآمد برای بازنمون دانش در این حوزه باشد. همچنین، این هستی‌نگاشت می‌تواند مبنایی برای گسترش و توسعه اصطلاحات و مفاهیم آتی این حوزه باشد

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Methodology of Construction and Design of Ontologies: a Case Study of Scientometrics Field

نویسندگان [English]

  • Morteza Mohammadi Ostani 1
  • Maryam Azargoon 2
  • Mozaffar Cheshmesohrabi 3
1
2
3
چکیده [English]

Ontology is a useful tool for organizing resources and on the other hand is a useful tool for the knowledge representation. With the development of semantic web technologies, building and creating ontologies to expedite the process is necessary. The aim of the study is to explain the situation of methodologies, designing scientometrics conceptual model, and steps of ontology construction as ScientometricsOnt. The method of the study is applied research. The research population of the study is book, article, glossary, thesaurus, dissertation, and research projects of the field of scientometrics in Persian language. To collect terms internal databases are used and related resources are searched. For creating scientometrics conceptual model and explaining relationships and individuals domain analysis approach is used. The reliability and validity of scientometrics conceptual model have been approved by experts in the field of scientometrics. The tool for building ontology is Protégé 5 software. The used methodology was OAsys method Bermejo (2007) with some changes. The results revealed that Ontology of scientometrics was formed in eleven major class which has 20 relationships and 100 individuals. This ontology can be a very useful tool for better knowledge representation in this field. Also, Scientometrics ontology can be a basis for extending and developing terms and future concepts in the field.

کلیدواژه‌ها [English]

  • ontology
  • methodology
  • Scientometrics
  • Domain Analysis Approach
  • Protégé Software