اخلاق راهنمایی پژوهش؛ چالش‌های اخلاقی راهنمایی پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

پژوهشگاه علوم و فناوری اطلاعات ایران (ایرانداک)؛ تهران، ایران؛

چکیده

هدف این مقاله شناسایی چالش‌های اخلاقی راهنمایی رساله‌ها و پایان‌نامه‌ها و تدوین کدهای اخلاقی متناسب با این چالش‌هاست. فرایند رسیدن به این هدف، دارای چهار گامِ تعیین اصول اخلاقی، استخراج‌ چالش‌های اخلاقی، بررسی ارتباط چالش‌ها با زمینة دانشگاهی ایران، و تدوین کدهای اخلاقی راهنمایی رساله‌ها و پایان‌نامه‌هاست. بر این اساس، در گام نخست، مجموعه‌ای از اصول اخلاقی‌ که می‌توانند زیربنای اخلاقی حرفة راهنمایی پژوهش باشند، معرفی و توجیه می‌شود. در گام دوم، چالش‌های راهنمایی پژوهش از ادبیات موضوع، پژوهش‌ها و همچنین آئین‌نامه‌های دانشگاه‌های متعدد استخراج، و مصادیق و مقوله‌بندی آن‌ها مشخص می‌شود. در گام سوم، با نظرسنجی از تعدادی از اعضای هیئت علمی و دانشجویان/ فارغ‌التحصیلان تحصیلات تکمیلی، در قالب تکنیک دلفی به این سؤال پاسخ می‌دهیم که این چالش‌ها چه ‌اندازه به زمینة دانشگاهی ایران مربوط هستند؛ به‌عبارت دیگر، تا چه اندازه در زمینة ایران نیز رخ می‌دهند. همچنین، چه چالش‌های دیگری را می‌توان به چالش‌های استخراج‌شده اضافه کرد. نتایج این گام، حاکی از ارتباط بالای این چالش‌ها با زمینة ایران هستند. با توجه به اینکه استادان و دانشجویان به‌عنوان دو ذی‌نفع اصلی حرفة راهنمایی پژوهش در این پژوهش مشارکت داشتند، امکان مقایسة چشم‌انداز اخلاقی آن‌ها با هم فراهم بود. در برخی موارد، دانشجویان و اساتید دیدگاه‌های واگرایی نسبت به میزان اهمیت و وقوع برخی چالش‌ها داشتند. سرانجام، در گام چهارم، بر اساس چالش‌های به‌دست‌آمده و متناسب با مصادیق آن‌ها،‌ 36 کد مستقل برای مجموعة چالش‌ها تدوین، و ارتباط و جامعیت کدها با کمک یک گروه کانونی سنجیده شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Research Supervision Ethics; Identifying the Ethical Challenges of Dissertations/Theses Supervision in Iran and Providing Code of Ethics

نویسنده [English]

  • Rahman Sharifzadeh
Iranian Research Institute for Information Science and Technology (IRANDOC); Tehran, Iran;
چکیده [English]

The purpose of this paper is to identify the ethical challenges of dissertations/theses supervision in Iran and to provide the codes of ethics for supervisors according to the challenges. The process of achieving this goal has consisted of four steps: determining ethical principles for supervision as a profession, identifying ethical challenges, examining the relationship between the challenges and the Iranian academic context, and codifying the ethical duties of supervisors. Accordingly, in the first step, a set of ethical principles that can be an ethical basis for research supervision as profession is justified. In the second step, research supervision challenges are extracted from the literature-researches as well as the regulations of various universities and institutes. In the third step, surveying a number of faculty members and graduated/graduate students we asked them how many of the challenges occur in the Iranian academic context, and also what other challenges can be added to our list of the challenges. The results of this step indicated the high relevance of the challenges to Iranian academic context. Due to the fact that both groups of supervisors and students participated in this research, it was possible to compare their ethical perspectives as well. In some cases, students and faculty members had divergent views on the importance and occurrence of some of the challenges. Finally, in the fourth step, based on the obtained challenges and in accordance to their instances, 36 independent codes were provided, and their relevance and comprehensiveness was evaluated in a focus group.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Supervision Ethics
  • Supervisor
  • Ethical Challenges
  • Thesis
  • Dissertations
سلیمی قاسم، و حسینی نیره. 1398. واکاوی تجارب زیسته دانشجویان دکتری در خصوص مسئولیت‌های استاد راهنما به‌عنوان ارشادکننده پژوهشی. پژوهشنامه برنامه‌ریزی در آموزش عالی 25 (4): 23-52.
عطاران، محمد، حسن‌رضا زین‌آبادی، ‌و سعید طولابی. 1388. انتخاب استاد راهنما و رابطه استاد راهنما - دانشجو، دیدگاه‌های دانش‌آموختگان دوره دکترا. مطالعات برنامه درسی 15 (4): 281-308.
قربانی‌، تنها، و سید امیر کیوان. ۱۳۹۸. اخلاق‌مداری در فرایند انجام پایان‌نامه. دومین همایش ملی دانشگاه اخلاق‌مدار ۲۶-۲۶ آذر، تهران.
وب‌سایت تخصصی هئیت علمی. 1395. ساختار مردانة اعضای هیئت علمی در آموزش عالی کشور. https://heiatelmi.ir/ (دسترسی در ؟/11/1395)
Alfredo, K., & H. Hart. 2011. The university and the responsible conduct of research: Who is responsible for what? Science and Engineering Ethics 17: 447-457.
Anderson, M. S., K. S. Louis, & J. Earle. 1994. Disciplinary and departmental effects on observations of faculty and graduate student misconduct. Journal of Higher Education 65: 331-350.
Berggren I., A. Barbosa da Silva, & E. Severinsson. 2005. Core ethical issues in clinical supervision. Nursing and Health Sciences 7: 21– 28.
Brew, A & P. Tai. 2004. Changing postgraduate supervision practice: a programme to encourage learning through reflection and feedback. Innovations in Education and Teaching International 41 (1): 5-22.
Cambridge University. 2018. ‘Code of Practice for research students starting their course in 2018-19 Introduction’. Available at: https://www.cambridgestudents.cam.ac.uk/files/cop_research_1819.pdf (accessed
Goodyear, R. K., C. A. Crego, & M. W. Johnston. 1992. Ethical issues in the supervision of student research: A study of critical incidents. Professional Psychology: Research and Practice 23 (3): 203–210.
Grant, K., R. Hackney, & D. Edgar. 2014. Postgraduate research supervision: An ‘agreed’ conceptual view of good practice through derived metaphors. International Journal of Doctoral Studies 9: 43-60
Gray, P. W., and S. R Jordan. 2012. Supervisors and academic integrity: supervisors as exemplars and mentors. Journal of Academic Ethics 10: 299-311.
INN University. 2019. ‘Ethical guidelines for supervisors at INN University’. Available at: https://eng.inn.no/research/research-training-phd/phd-handbook/the-course-of-studies/supervision/ethical-guidelines-for-supervisors-at-inn-university (accessed Feb. 16, 2022)
Kearns, H., and John Finn. 2017. Supervising PhD Students A practical guide and toolkit. London: Rouledge, Think Well publication.
Kitchener, K. S. 1984. Intuition, critical thinking, and ethical principles: The foundation of ethical decisions in counseling psychology. The Counseling Psychologist 12: 43-55.
Löfström, E., & Pyhältö, K. 2012. The supervisory relationship as an arena for ethical problem-solving. Education Research International, Article ID 961505.
_____. 2014. Ethical issues in doctoral supervision. The perspectives of PhD students in the natural and behavioural sciences. Ethics & Behavior 24 (3): 195–214.
_____. 2015. “I don’t even have time to be their friend!” Ethical dilemmas in PhD supervision in hard sciences. International Journal of Science Education 37 (16): 2721–2739.
Löfström, T. E., T. Trotman, M. Furnari, & K. Shephard. 2015. Who teaches academic integrity and how do they teach it? Higher Education 69 (3): 435–448. https://doi.org/10.1007/s10734-014-9784-3
Lund University. 2021. Mutual ethical guidelines for the relationship between supervisors and research students at LTH. Available at: https://www.student.lth.se/fileadmin/lth/lthhandboken/utbildningforskning/forskarutbildning/Mutual_ethical_guidelines_for_the_relationship_between_supervisors_and_research_students_at_LTH.pdf (accessed Feb. 8, 2022)
Manathunga, C & Justine, G. 2007. Challenging the dual assumption of the “always/already” autonomous student and effective supervisor. Teaching in Higher Education 12 (3): 309-322.
Miller Richard L. 2013. Ethical Issues in Supervising, in Donnelly et. al (eds.), Supervising and Writing a Good Undergraduate Dissertation. ?: Bentham Science Publishers. 78-108.
Monash University. 2020. Graduate Research Supervision Policy. Available at: https://publicpolicydms.monash.edu/Monash/documents/1935804 (accessed Jan. 11, 2022)
Pyhältö, K., J. Vekkaila, & J. Keskinen. 2012. Exploring the fit between doctoral students’ and supervisors’ perceptions of resources and challenges vis-á-vis the doctoral journey. International Journal of Doctoral Studies 7: 395–414.
Ross W. D. 2002. The Right and the Good. Reprinted with an introduction by Philip Stratton-Lake. Oxford: Oxford University Press.
_____. 1939. Foundations of Ethics: the Gifford Lectures Delivered at the University of Aberdeen, 1935-6. Oxford: Clarendon Press.
Sydney University. n.d. ‘Research Supervision’. Available at: https://www.sydney.edu.au/students/research-supervision.html (accessed Jan. 28, 2022)
Todd, M., Smith, K., & Bannister, P. 2006. Supervising a social science undergraduate dissertation: Staff experiences and perceptions. Teaching in Higher Education 11 (2): 161-173.
UCL. 2019. ‘Research and project supervision (all levels): an introduction’. Available at: https://www.ucl.ac.uk/teaching-learning/publications/2019/aug/research-and-project-supervision-all-levels-introduction (accessed May. 8, 2022)
University of Edinburgh. 2021. Code of Practice for Supervisors and Research Students. Available at: https://www.ed.ac.uk/files/atoms/files/copsupervisorsresearchstudents.pdf (accessed Mar. 13, 2022)
University of Glasgow. 2018. ‘Code of Good Practice in Research’. Available at: https://www.gla.ac.uk/media/Media_490311_smxx.pdf (accessed Feb. 12, 2022)
University of Helsinki. 2015. Code of conduct. Available at: https://www2.helsinki.fi/sites/default/files/atoms/files/yeb_code_of_conduct.pdf (accessed Feb. 8, 2022)
The University of Sheffield. n.d. ‘Responsibilities of the supervisor’. https://www.sheffield.ac.uk/research-services/code/supervision/responsibilities-supervisors (accessed Feb. 9, 2022)
Verweij Marcel .2007. Moral Principles and Justification in Applied Ethics. In Göran Collste (ed.), Perspectives on Applied Ethics. Centre for Applied Ethics. Linköping.
Watts, J. 2010. Team supervision of the doctorate: managing roles, relationships and contradictions. Teaching in Higher Education 15 (3): 335-339.