استفاده از تکنیک داده‌کاوی جهت دسته‌بندی کاربران هدف کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی اصفهان (مطالعه انگیزه‌ها و رفتارهای اطلاع‌یابی آنان)

نویسندگان

1 دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

2 دانشگاه دامغان

10.35050/JIPM010.2017.011

چکیده

پژوهش حاضر به دسته‌بندی کاربران هدف کتابخانه مرکزی دانشگاه صنعتی اصفهان به‌منظور شناسایی رفتارها و نیازهای اطلاعاتی آنان پرداخته است. این پژوهش که از نوع کاربردی است، به ‌روش پیمایشی-توصیفی و با رویکرد کمّی و با استفاده از تکنیک شبکه عصبی در داده‌کاوی انجام شده است. ابزار پژوهش پرسشنامه‌ای است محقق‌ساخته دارای 64 گویه با پایایی معدل ضریب آلفای کرونباخ 0/862. جامعه نمونه پژوهش 356 نفر از اعضای هیئت علمی و دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی دانشگاه صنعتی اصفهان در سال تحصیلی94-93 است که با به‌کارگیری از نرم‌افزار MATLAB، بر حسب هر یک از مؤلفه‌های اصلی پژوهش (هدف و انگیزه اطلاع‌یابی، میزان استفاده از منابع اطلاعاتی، موانع اطلاع‌یابی، مهارت‌های اطلاع‌یابی و میزان استفاده از خدمات اطلاعاتی) خوشه‌بندی گردید. سپس، با حذف هر یک از زیرمؤلفه‌های اصلی پژوهش مشخص شد که: بیشترین هدف و انگیزه اطلاع‌یابی در بین افراد جامعه، تحقیق و انجام فعالیت‌های پژوهشی؛ کم‌اثرترین مؤلفه، کسب وجهه علمی و رقابت با افراد همتراز؛ بیشترین منابع اطلاعاتی مورد نیاز کاربران کتابخانه ترجمه کتاب‌های لاتین و کمترین نیاز آنان گزارش‌ها و طرح‌های پژوهشی؛ مهم‌ترین مانع اطلاع‌یابی آنان دسترسی نداشتن به اینترنت مناسب و کم‌اثرترین عامل، پر‌دردسر‌بودن استفاده از منابع؛ بیشترین مهارت اطلاع‌یابی کاربران آگاهی آنان از نیاز اطلاعاتی خود و مجراهای دسترسی به آن و کم‌اثرترین مؤلفه، توانایی تشخیص اهمیت اطلاعات حاصل از جست‌وجوهاو مطابقت آن با نیاز اطلاعاتیشان؛ مؤثرترین خدمات در رفع نیازهای اطلاعاتی، توانایی کتابداران و متخصصان اطلاع‌رسانی در بازیابی اطلاعات و آگاهی آنان از منابع و خدمات اطلاعاتی و کم‌اثرترین عامل، آشنایی با انواع منابع و خدمات اطلاعاتی در زمینه رشته تخصصی خود و امکان استفاده از منابع اطلاعاتی به‌صورت فایل‌های دیجیتالی و بدون نیاز به حضور در کتابخانه ‌است. با توجه به هدف و یافته‌های پژوهش حاضر، دسته‌بندی کاربران هدف کتابخانه‌ها با استفاده از تکنیک شبکه عصبی در داده‌کاوی بر مبنای نیازها و رفتارهای اطلاع‌یابی آنان امکان‌پذیر است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Applying Data Mining Technique in order to Categorize the Target Users of the Central Library of Isfahan University of Technology (Studying the Motives and Information Seeking Behaviors of Them)

نویسندگان [English]

  • Atefeh badr 1
  • Sedigheh Mohammad esmaeil 1
  • Hanif Heidari 2
1
2
چکیده [English]

The present study classifies target users of Central Library of Isfahan to identify their behaviors and information needs. The research uses applied and descriptive-survey method with quantitative approach using neural network techniques in data-mining. The research tool was a researcher-made questionnaire including 64 items with the average reliability of Cronbach’s alpha coefficient 0.862. The sample population consisted of 356 faculty members and graduate students of Isfahan University of Technology in the year 1393-94. Using MATLAB, they were clustered based on each of the main components of the study (the purpose and motivation of information-seeking, the amount of using information sources, information-seeking obstacles and skills, and the amount of using information services). Removing each of the research’s sub-components of the main components demonstrated the highest purpose and motivation of information-seeking among the target population, and the least effective were reaching a scientific level and competition with rivals; the information sources mostly needed by library users were translations of Latin books, and their minimum requirements were reports and research schemes; the main barrier to their information-seeking was lack of access to proper Internet and the least effective factor in lack of access to information sources was inconvenient use of the sources; the skill of awareness about the required information and access to information channel are most efficient items in the information seeking skills. The most inefficient item is the ability of users in recognizing the importance of obtained information from their searches with respect to their required information; the most effective services in meeting the information needs of the users were the ability of librarians and information science experts in information retrieval and their knowledge of information services and resources, and the least effective were familiarity with a variety of information services and resources in their professional major and possibility of using the information sources in the form of digital files needless of attending libraries. According to the purpose and results of the present study, it is possible to classify target users of libraries via using neural network technique in data-mining, based on their needs and information-seeking behaviors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Clustering
  • Artificial neural networks
  • academic library
  • Information Needs
  • Information-seeking Behaviors